Antibiotica-aanpak voorbeeld voor ammoniakreductie

van der Aar
Piet van der Aar Oud-directeur van Schothorst Feed Research
De belangrijkste methode om die emissie te beperken is de overmaat aan eiwit in het voer te beperken. - Foto: Fotostudio Wick Natzijl
De belangrijkste methode om die emissie te beperken is de overmaat aan eiwit in het voer te beperken. - Foto: Fotostudio Wick Natzijl

De reductie van antibioticagebruik in de veehouderij is een voorbeeld van hoe een systeem dat individuele bedrijven monitort, tot succes leidt, stelt Piet van der Aar. Pak het ammoniakprobleem ook zo aan.

De stikstofdiscussie blijft de veehouderij achtervolgen. De uitdaging is om in 2035 de stikstofemissie door de veehouderij met 50% teruggebracht te hebben. De veehouderij zelf moet initiatieven nemen om dat te realiseren. Monitoring op bedrijfsniveau gecombineerd met een aanpak vergelijkbaar met reductie van antibioticagebruik biedt perspectief.

In de stikstofwet is € 6 miljard uitgetrokken om de maatregelen te kunnen realiseren. Daarvan is € 2 miljard bestemd om de stikstofemissie uit de veehouderij te verminderen. Dat kan effectiever en goedkoper als gekozen wordt voor andere dan voorgestelde richtingen. Ik denk aan een programma waarin ammoniakemissie wordt teruggebracht door bedrijven met een hoog melkureumgetal te stimuleren het rantsoen aan te passen.

Hete brij

Meer dan anderhalf jaar danste minister Schouten met gebonden voeten om de hete brij. Haar voorstel om met een generieke maatregel het eiwitgehalte in het krachtvoer voor alle bedrijven te verminderen, stuitte op heftig verzet. Het voorstel was ondoordacht. Het hield geen rekening met de grote verschillen tussen bedrijven. Bovendien werden bedrijven met de efficiëntste eiwitbenutting het meest benadeeld.

Het melkureumgehalte is een goede indicator voor de eiwitvoorziening van de koe

De voorstellen van het Landbouw Collectief om bedrijven de keuze te geven om met een combinatie van technische maatregelen de N-uitstoot terug te brengen, werd niet overgenomen. Het zou onvoldoende controleerbaar zijn. Echter, het ammoniakreductiebeleid kan alleen slagen als dat gebaseerd is op een bedrijfsgerichte aanpak.

Beperken overmaat eiwit

Ammoniakemissie is afhankelijk van diverse factoren, zoals management, voeding, mestopslag en methode van uitrijden. De belangrijkste methode om die emissie te beperken is de overmaat aan eiwit in het voer te beperken. Het melkureumgehalte is een goede indicator voor de eiwitvoorziening van de koe. Het wordt ook door andere factoren beïnvloed, maar voeding is de belangrijkste. Een ureumgetal van 24 of meer duidt op een overmaat aan eiwit in het rantsoen, inefficiënte eiwitbenutting en daardoor een hoge ammoniakuitstoot.

De reductie van antibioticagebruik is een voorbeeld van een systeem dat tot succes leidt

Koeien & Kansen berekende verschillen tussen bedrijven het melkureumgehalte op basis van jaargemiddelden op 30%. In 2019 leverden meer dan 1 op de 3 van de melkveebedrijven melk met een ureumgetal hoger dan 24 (RVO). Ruim 5% had een ureumgetal groter dan 28. Dat is een jaargemiddelde. In het voorjaar vallen waarschijnlijk meer bedrijven in die categorie. Verlaging van het eiwit in het rantsoen levert op die bedrijven een aanzienlijke vermindering van de ammoniakemissie op.

Antibiotica als voorbeeld

De reductie van antibioticagebruik is een voorbeeld van hoe een systeem dat individuele bedrijven monitort, tot succes leidt. Bedrijven met een hoog verbruik moeten een actieplan opstellen. Wordt daar niet aan voldaan, dan worden sancties getroffen. Een team van experts stelt de grenzen vast.

Zonder veel extra kosten kan een vergelijkbare systematiek met melkureum als indicator worden opgezet. Ureum wordt al bij iedere melkleverantie gemeten. Een onafhankelijke autoriteit stelt de normen vast en de zuivelindustrie kan een uniform bonus-malussysteem ontwikkelen om bedrijven te stimuleren tot een daadwerkelijke reductie te komen. Een groep onafhankelijke deskundigen adviseert de zuivelindustrie over de te bereiken streefwaarden en de niveaus waarbij een malus moet gelden.

Een dergelijk programma heeft voor veehouders meer voordelen. Onderzoek heeft overtuigend vastgesteld dat een hoog ureumgehalte de kans op verminderde vruchtbaarheid vergroot. In veel gevallen zijn de voerkosten ook lager.

Ik besef dat het verband tussen melkureum en ammoniakemissie geen een-op-een relatie is. Desondanks is een programma gericht op verlaging van het melkureumgetal door rantsoenaanpassingen op bedrijven met een hoog gehalte voor de veehouder positief, geeft het de sector de mogelijkheid initiatief te tonen en komt het tegemoet aan de onvermijdelijke maatschappelijke en politieke wensen. De ervaringen met de reductie van antibiotica hebben geleerd dat het mogelijk is.




Beheer