Belang biogas en biomethaan voor energietransitie

07-01 | |
Dekker
Harmen Dekker voorzitter van de Europese Biogas Associatie (EBA)
Foto: EBA
Foto: EBA

De Europese Commissie heeft onlangs een langverwacht EU-kader voorgesteld om de gasmarkten koolstofarm te maken. Het nieuwe kader is onder meer bedoeld om de injectie van steeds grotere hoeveelheden hernieuwbare gassen, waaronder biomethaan, in onze aardgasnetten te vergemakkelijken. Dit zal bijdragen aan de emissiereductiedoelstellingen van de Europese Unie, met name aan het bereiken van klimaatneutraliteit rond 2050.

De bepalingen in dit nieuwe kader, die de basis leggen voor een Europees ‘recht om te injecteren’ in gasnetwerken zijn een positieve ontwikkeling voor biomethaan-producenten. De industrie maakt zich echter zorgen over het gebrek aan duidelijke signalen om de hernieuwbare en lage productie van koolstofgas te stimuleren.

Energiemix

De Europese Biogas Associatie (EBA) heeft de rol en potentiële bijdragen van biogas en biomethaan in de toekomstige energiemix geanalyseerd in haar Statistisch Rapport 2021, dat in november is gepubliceerd. Vandaag de dag bedraagt de gecombineerde productie van biogas en biomethaan ongeveer 191 TWh. Dit is gelijk aan 16,5 megaton olie-equivalent. Dit getal zal naar verwachting in de komende 9 jaar verdubbelen. Tegen 2050 kan de productie minstens vervijfvoudigd zijn tot meer dan 1.000 TWh, waarbij sommige schattingen oplopen tot 1.700 TWh. Dit zou 30-40% van de gasvraag in de EU in 2050 kunnen vertegenwoordigen.

Groene brandstof

De huidige productietrends leggen de nadruk op de productie van biomethaan. De verwachting is dat deze tendens de komende tien jaar verder stijgt. Biomethaan wordt verkregen door het opwaarderen van ruw biogas. Het kan direct in het aardgasnet worden geïnjecteerd en levert groene brandstof, stroom en verwarming. Een nog grotere toename is te verwachten in 2021, aangezien een recordaantal nieuwe biomethaan-fabrieken in 2020 is gestart met de productie en naar verwachting in 2021 op volle sterkte zal draaien.

Binnen deze productietrends vormen biogas- en biomethaan-fabrieken die draaien op landbouwgrondstoffen het leeuwendeel van de totale productie. Deze biogasinstallaties gebruiken onder meer nateelten voor de productie van biogas en biomethaan. Een nateelt is een tweede gewas na de oogst van het hoofdgewas, tijdens de anders braakliggende periode. Een dergelijke teelt is gunstig voor de bodem en concurreert niet met bestaande markten voor levensmiddelen en diervoeders.

Gebruik van nateelten

Een recente studie over het gebruik van nateelten als duurzame landbouwpraktijk van de Universiteit Gent bevestigde een minimaal realistisch biomethaan-potentieel van 46 miljard kubieke meter per jaar bij gebruik van slechts 15% van de landbouwgrond in Europa, dat zou kunnen worden ontsloten door de anaerobe vergisting van nateelten. Het maximale potentieel is 185 miljard kubieke meter per jaar, bij gebruik van 60% van de landbouwgrond.

De resterende toekomstige gasvraag kan worden gedekt door andere hernieuwbare en koolstofarme oplossingen, zoals groene waterstof. De ontwikkeling van synergieën tussen groene gassen is essentieel om aan de toekomstige vraag van de gasmarkt te voldoen. Het ontbreekt de EU tot nu toe aan een visie op hoe biomethaan en waterstof in de toekomst kunnen samenwerken. We zullen dus nog moeten wachten, aangezien dit aspect niet aan de orde is gekomen in het langverwachte ‘Gaspakket’.

Distributie hernieuwbare gassen

Toekomstige investeringen in infrastructuur moeten gericht zijn op het versterken van de distributie van hernieuwbare gassen, door rekening te houden met de specifieke benodigdheden van elk gas en met het meest geschikte gebruik ervan.

Aan de vraagkant zal de komende jaren vooral de noodzaak om alle vervoersmiddelen koolstofarm te maken relevant zijn. De behoefte aan een verdere opname van hernieuwbaar gas in die sector vloeit daar vanzelfsprekend uit voort. Duurzame Europese productiecapaciteit voor bio-LNG (vloeibaar biomethaan) tegen 2024 komt neer op 10,6 TWh per jaar. Deze geplande productiecapaciteit voor 2024 zou bijvoorbeeld een jaar lang 25.000 vrachtwagens van LNG kunnen voorzien.

Biologische afval en afvalwater kunnen worden teruggewonnen om biomethaan te produceren

De Europese industrie zal de uitstoot tegen 2030 ook aanzienlijk moeten verminderen en het gebruik van biomethaan kan deze inspanningen ondersteunen. De synergieën met de voedings-, dranken- en de papierindustrie, om er maar een paar te noemen, zijn veelbelovend, aangezien hun biologische afval en afvalwater kunnen worden teruggewonnen om biomethaan te produceren. De lancering van de Biomethaan-verklaring eind 2021, ondertekend door 28 bedrijven en organisaties uit heel Europa, is een positief teken van de bereidheid van de Europese industrie om te ontkolen, waarbij ze vertrouwt op biomethaan als het meest kosteneffectieve, schaalbare en duurzame hernieuwbare gas dat vandaag de dag beschikbaar is.

Concurreren met andere energie

De bijdrage aan het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen is slechts een van de voordelen van biogas en biomethaan voor onze samenleving. Een uitgebreide berekening van de economische waarde van de voordelen van biogas en biomethaan is nog nodig. Daarmee kunnen de inkomstenbronnen voor biogas- en biomethaan-producenten worden uitgebreid. De vertaling van deze maatschappelijke voordelen in marktsignalen stelt producenten van biogas en biomethaan in staat om op eerlijkere voorwaarden te concurreren met andere energievoorzieningen. Tegelijkertijd stimuleert dit fabrieken om het hoogste niveau van maatschappelijk voordeel te behalen.

Koolstoflandbouw

De Europese Commissie zet enkele stappen in de richting van deze volledige erkenning en heeft onlangs in haar mededeling over duurzame koolstofkringlopen koolstoflandbouw erkend als een duurzame landbouwpraktijk. Boeren kunnen de koolstofvastlegging in hun bodem vergroten door duurzame landbouwactiviteiten te combineren met de productie van hernieuwbare energie door middel van biogas. Anaerobe vergisting kan aanzienlijke voordelen opleveren in combinatie met teeltsystemen, zoals regeneratieve landbouwtechnieken, vruchtwisseling en het gebruik van organische bemesting. Deze teeltmethoden verminderen de bodembewerking en houden de landbouwgrond het hele jaar door zo lang mogelijk ‘fotosynthetisch actief’.

Harmen Dekker is voorzitter van de EBA.

Marktinformatie over energieprijzen zoals van diesel, gas, en elektra vind je op FoodAgribusiness.nl/markt




Beheer