Benut nieuw EU-beleid voor natuurinclusieve landbouw

Wouters en Alex Datema
Foto: Ruud Ploeg
Foto: Ruud Ploeg

Blij of niet met het nieuwe Europees landbouwbeleid dat in de maak is, de uitdaging ligt in samenwerken aan natuurinclusieve landbouw, aldus Fred Wouters van de Vogelbescherming en Alex Datema van BoerenNatuur.

Afgelopen weken hebben zowel de landbouwministers als het Europees Parlement hun zegje kunnen doen over het voorstel van de vorige Europese Commissie voor een nieuw Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Minister Schouten was tevreden, al had het van haar wel iets ambitieuzer gemogen. LTO gaf aan eveneens tevreden te zijn, maar de ambitie als een uitdaging te beschouwen. De natuurorganisaties zijn ontevreden over wat er nu ligt.

Vertrekpunt diverse partijen

Belangrijk in de discussie is het vertrekpunt dat de diverse partijen hanteren. LNV is tevreden omdat in de huidige voorstellen de vergroeningsmaatregelen van het huidige GLB opgenomen zijn in de conditionaliteit van het toekomstig GLB. Ofwel, in de lijn van LNV wordt de vergroening verder doorgezet en komt er een nieuw instrument bij om nog een stap verder te zetten: de ecoregelingen. De landbouworganisaties vinden de voorstellen ver genoeg gaan. Het invulling geven aan de ecoregelingen betekent al een hele stap voor veel bedrijven. De natuurorganisaties vonden het voorstel van de commissie al tekortschieten om de achteruitgang van de biodiversiteit te stoppen. Zij zien hun wensen voor het nieuwe GLB niet terug in de voorstellen, of in een afgezwakte vorm.

Lees ook: GLB: inkomenssteun in de vorm van keuzemenu

Verdere verduurzaming een breed gedragen wens

De Nederlandse landbouw is een economische tak die zijn weerga in de wereld niet kent op het gebied van efficiënt produceren: een goed product tegen een acceptabele prijs. Technologisch loopt de Nederlandse landbouw voorop om deze efficiency te bewaken en te laten groeien. Maar zodra het op vooruitlopen op het gebied van duurzaamheid aankomt kunnen die technologie, kennis en innovatie voortvarender worden ingezet. Verdere verduurzaming van het landbouwsysteem is een maatschappelijk breed gedragen wens en ook een wens van veel boeren. Een snelle omschakeling in een meer duurzame richting is echter voor veel bedrijven financieel te risicovol, omdat er nog geen goed verdienmodel is.

Meer natuurinclusief boeren onvermijdelijk

Voor de toekomst van ons land is het echter de vraag of er wel een andere keus is dan een meer natuurinclusieve landbouw. De huidige landbouw heeft een grote impact op het landschap, de natuur, de biodiversiteit en de waterkwaliteit van het platteland én de natuurgebieden. Het is zelfs zo dat Nederland wat betreft biodiversiteit tot de slechtst scorende lidstaten van de EU behoort. Veel boeren willen zelf ook anders, maar zitten vast in het huidige landbouwsysteem en verkeren in te grote onzekerheid om meer stappen naar verduurzaming te zetten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Gerichter financieren binnen het GLB

Met het toekomstig GLB is veel geld gemoeid. Met dit geld kun je voortgaan op de huidige weg, door met laagdrempelige ecoregelingen boeren te verleiden een stapje te zetten naar een duurzamer platteland. Je kunt er ook voor kiezen gerichter te gaan financieren in bedrijven die toekomstbestendig zijn. Die de bestaande problemen rond stikstof, klimaat, droogte, extreme regenval en biodiversiteit de baas willen worden. Gekoppeld aan een wenkend toekomstperspectief voor het landbouwbedrijf. Het werken met een puntensysteem, zeker als dat gekoppeld is aan beloningen vanuit het bedrijfsleven voor duurzaamheid, geeft de boeren die meer willen mogelijkheden om echt stappen te maken.

Kans om bij te dragen aan trendbreuk

De Europese kaders van het nieuwe GLB zijn niet geworden wat wij ervan gehoopt hadden, maar bieden Nederland wel mogelijkheden om bij te dragen aan een trendbreuk. Dan moet Nederland wel maximaal de ruimte benutten die Brussel biedt: door extra te investeren in gerichte en gebiedsspecifieke maatregelen die boeren willen. Stimuleren om meer stappen te zetten. De tijd is er rijp voor. Zo is er een breed politiek en maatschappelijk draagvlak voor initiatieven gericht op natuurinclusieve landbouw.

Het recent gelanceerde Aanvalsplan Grutto is daar een voorbeeld van, een aanvalsplan Landschap is in de maak en steeds meer boeren hebben belangstelling om mee te doen met het agrarisch natuur- en landschapsbeheer.

Het is nu het moment voor boeren, consumenten en vrijwilligers om met de mogelijkheden die er zijn door te pakken naar die natuurinclusieve landbouw. Tenslotte wordt de toekomst niet bepaald door beleid, maar door de mensen die het moeten uitvoeren. BoerenNatuur en Vogelbescherming zetten zich hier samen voor in. Wie doet er mee?

Fred Wouters is directeur van Vogelbescherming Nederland, Alex Datema is voorzitter van BoerenNatuur

In 2023 gaat het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) van de EU in. Wat is de grootste verandering in het nieuwe beleid en wat doet Nederland zelf? Lees dit en meer op de themapagina GLB




Beheer