Boer Verkaik: ‘Landbouw zit weer aan de knoppen’

Mart-Jan Verkaik: “Aan ons de taak om natuurdoelen te realiseren met behulp van boeren.” Foto: Roel Dijkstra
Mart-Jan Verkaik: “Aan ons de taak om natuurdoelen te realiseren met behulp van boeren.” Foto: Roel Dijkstra

Het onlangs opgerichte Natuurbeheercollectief Krimpenerwaard is op termijn verantwoordelijk voor inrichting en beheer van 2.250 hectare natuurgebied. Melkveehouder Mart-Jan Verkaik zit in het bestuur. Hij spreekt over een unieke samenwerking. “De landbouw praat nu mee over het beheer van de natuur in ons gebied.”

Melkveehouder Mart-Jan Verkaik geeft direct toe, in het verleden is er in de Krimpenerwaard weleens een robbertje gevochten tussen boeren, natuurbeheerders en ambtenaren van de provincie Zuid-Holland. Best vaak eigenlijk. Hijzelf deed daar trouwens ook aan mee. Het debat ging meestal over de toekomst van boerenbedrijven op gronden die waardevol zijn voor flora- en fauna. Kan natuur wel samengaan met agrarisch gebruik? Welles, riep de een. Nietes, poneerde de ander.

Natuurbeheercollectief Krimpenerwaard (NBC)

De situatie is nu anders. Onlangs tekenden vertegenwoordigers van vier natuur- en landbouworganisaties de statuten van het Natuurbeheercollectief Krimpenerwaard (NBC). Dat NBC wordt verantwoordelijk voor inrichting en beheer van 2.250 hectare grond in de Krimpenerwaard. Die hectares liggen binnen de grenzen van het Natuurnetwerk Nederland en hebben of krijgen een natuurbestemming. Verkaik spreekt over een unieke samenwerking: “Ik ken geen andere voorbeelden in Nederland waar organisaties uit agrarische en natuurhoek samen zo’n grote lap grond gaan beheren.”

Boeren zoals ik kunnen wel degelijk positieve resultaten boeken voor natuur en landschap

Mart-Jan Verkaik is melkveehouder in Ouderkerk aan den IJssel en zit op voordracht van de Agrarische Natuurcoöperatie Krimpenerwaard in het bestuur van het nieuwe collectief. Hij is op zijn eigen bedrijf al jaren actief met agrarisch natuurbeheer. Nestbescherming, uitgesteld maaien, slootkantenbeheer, beperking mestgift, hij doet het allemaal. Zowel op de natuurgronden die hij pacht van de provincie Zuid-Holland als op een deel van zijn eigen percelen.

“Ik houd van dit gebied, koester het landschap, geniet van de weidevogels. Boeren zoals ik kunnen wel degelijk positieve resultaten boeken voor natuur en landschap. Dat zie ik op mijn eigen bedrijf en bij mijn collega’s. Inmiddels staan ook de natuurorganisaties en de provincie positief tegenover agrarisch medegebruik van natuurgebieden. De panelen zijn verschoven en dat heeft onder meer geresulteerd in de oprichting van het gezamenlijke Natuurbeheercollectief Krimpenerwaard.”

Natuurdoelen realiseren

Het NBC krijgt een centrale rol bij de inrichting en beheer van natuurgronden in de Krimpenerwaard. In een deel van dat gebied zal van agrarisch medegebruik geen sprake zijn. Verkaik: “In bossen en moerassen hebben boeren weinig te zoeken. Hooguit om daar in een droge zomer een paar kalveren te laten lopen. In een groot deel kunnen boeren wel degelijk met een aangepaste bedrijfsvoering actief zijn. Ook vanuit bedrijfseconomisch opzicht.”

Het NBC kan de betreffende boeren tegemoetkomen, bijvoorbeeld door hen extra grond toe te delen

Binnen de grenzen van het natuurnetwerk ligt een aantal volwaardige agrarische bedrijven. “Doel van de overheid is dat al hun grond uiteindelijk een natuurbestemming krijgt. Dat zet druk op deze ondernemers. Het NBC kan de betreffende boeren tegemoetkomen, bijvoorbeeld door hen extra grond toe te delen. Die grond hebben wij straks ter beschikking, omdat de provincie haar eigen gronden in het natuurnetwerk in erfpacht overdraagt aan het NBC. Aan ons de taak om de natuurdoelen te realiseren via, waar dat mogelijk is, inzet van boeren. Dat wordt een van onze speerpunten.”

Gevoelige samenwerking

De betrokken partijen hebben afgesproken om op termijn ook actief te worden op het vlak van klimaatadaptatie, recreatie en bijvoorbeeld verkoop van streekproducten. Verkaik zet daar een kanttekening bij. “Het goed invullen van het agrarische medegebruik heeft prioriteit.”

De samenwerking met natuurorganisaties in het nieuwe collectief ligt bij een aantal boeren gevoelig. Verkaik begrijpt dat wel: “Overleg met bijvoorbeeld Zuid-Hollands Landschap ging in het verleden moeizaam. Hetzelfde geldt voor de provincie. Nu zitten we samen aan de knoppen en dat loopt prima. Ik ben ervan overtuigd dat deze samenwerking resultaat oplevert, zowel voor de landbouw als voor de natuur.”

van Cooten
Aart van Cooten Freelance redacteur
Meer over

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.