Boer zoekt investeerder

24-07 | |
Pieter van der Valk: "Met de grondcoöperatie zorgen we ervoor dat landbouwgrond behouden blijft." - Foto: Anne van der Woude
Pieter van der Valk: "Met de grondcoöperatie zorgen we ervoor dat landbouwgrond behouden blijft." - Foto: Anne van der Woude

Waar de belangen van landbouw, economie en natuur nogal eens botsen, brengt Pieter van der Valk ze juist bij elkaar. Hij koppelt boeren aan particuliere investeerders voor een grondaankoop die beide partijen, plus de natuur, voordelen biedt.

Melkveehouder Pieter van der Valk in het Friese Ferwoude ziet steeds meer boeren de laatste jaren in een spagaat raken. Aan de ene kant moeten ze intensiveren om een boterham te kunnen blijven verdienen. Anderzijds moeten ze rekening houden met natuur en biodiversiteit, wat juist om extensief boeren vraagt. Zomaar grond erbij kopen, is met de huidige hoge grondprijzen echter verre van gemakkelijk.

Ook Van der Valk zelf kreeg met deze problematiek te maken. Zo’n vier jaar geleden vernieuwde hij zijn bedrijf met 125 melkkoeien. De investering kon hij terugverdienen door de vaste kosten uit te smeren over meer liters, zo raadde zijn adviseur aan. Uitbreiden dus. De melkveehouder zag een mogelijkheid om grond te kopen van zijn buren en wilde die gebruiken voor een wisselteelt van bloembollen en aardappelen.

Voor de boer is het grote voordeel dat hij eigenaar van de grond blijft

Maar omdat vlakbij ook een weidevogelgebied ligt, voorzag hij problemen met die intensieve teelten. Een oplossing zou zijn een weidevogelpakket vanuit agrarisch natuurbeheer te kiezen, maar dat droeg met een geringe vergoeding van € 1.000 per jaar wel heel weinig bij aan de aanschafprijs van de grond, die op € 60.000 per hectare lag.

Inrichtingsplan

De koop ging uiteindelijk niet door, maar zette de ondernemer wel aan het denken. Dat leidde tot de oprichting van grondcoöperatie Rijkdom. De coöperatie biedt een constructie waarbij een boer die grond wil kopen, de aankoopkosten 50/50 deelt met een particuliere investeerder. Samen maken ze met een gebiedsecoloog een inrichtingsplan. Er is dus een natuurdoel verbonden aan de grondaankoop. “Dat kan een plan voor weidevogels zijn, maar ook het behoud van veenweidegebied of de ontwikkeling van akkerranden.”

De particuliere investeerder ontvangt een rente van 1%

Voor de boer is het grote voordeel dat hij eigenaar van de grond blijft, legt Van der Valk uit. “En daarmee zorgen we er ook voor dat landbouwgrond behouden blijft. Er is al zoveel grond afgewaardeerd door de overheid.” Zonder andere constructies te willen afkraken, is dit voor boeren die grond willen kopen de gunstigste optie, denkt hij. “Bij burgercoöperaties spelen veel belangen en kunnen voorwaarden op de lange termijn veranderen. Bij ons blijft de boer beheerder van de grond en neemt hij zijn eigen visie mee in hoe de natuur er wordt ontwikkeld.”

De particuliere investeerder ontvangt een rente van 1% en deelt natuurlijk mee in de waardeontwikkeling van de grond. “Wie voor snelle winst gaat, kan beter voor een andere investering kiezen”, zegt Van der Valk. “Maar voor wie het aanspreekt om te investeren in de kwaliteit van het landschap en daar voor langere tijd in wil meegaan, is het interessant.”

Verzekeraars en pensioenfondsen

Grotere partijen – verzekeraars, pensioenfondsen, grotere bedrijven – zijn wat hem betreft ideaal en hebben zich ook al gemeld. In mei startte een proefproject bij melkveehouder Sjoerd Sterkenburgh, die een kwart van zijn 100 hectare grond inrichtte als biotoop voor weidevogels. Het natuurdoel is een verdubbeling van het aantal weidevogels in tien jaar tijd. Inmiddels bekijkt de coöperatie vier aanvragen van boeren die grond willen aankopen.

Ik zie dat dit project voor overgangsgebieden tussen landbouw en natuur ook goed past

Binnen de huidige stikstofproblematiek zou deze vorm van grond aankopen best een belangrijke rol kunnen spelen, denkt Van der Valk. “Ik ben al ruim voordat de stikstofdiscussie op gang kwam met de coöperatie begonnen, maar ik zie nu dat dit project voor overgangsgebieden tussen landbouw en natuur ook op dat gebied goed past.”

De sector staat voor het leggen van een complexe puzzel waarin landbouw, economie en natuur moeten passen en dit project kan een puzzelstukje zijn, zegt Van der Valk. “Ik ben van mening dat we als landbouw met antwoorden moeten komen op vragen vanuit een veranderende wereld”, legt de ondernemer uit. “Met de grondcoöperatie hoop ik daaraan bij te dragen.”

Ondanks de lage basisrente is financiering van bedrijven niet makkelijker geworden. Lees meer over (alternatieve) financiering op de themapagina

Frans
Petra Frans Freelance redacteur


Beheer