Boerderij van de Toekomst verbindt kringloop dier en mens

02-07-2020 | |
Pieter de Wolf van WUR: "We anticiperen op een situatie met een fosfaattekort." - Foto: Theo Galama
Pieter de Wolf van WUR: "We anticiperen op een situatie met een fosfaattekort." - Foto: Theo Galama

Voor de langere termijn wordt in het project Boerderij van de Toekomst ook nagedacht over het dichten van het grote lek in de mineralenkringloop: het riool.

In het project Boerderij van de Toekomst van Wageningen University & Research (WUR), wordt behalve naar gewasdiversiteit, precisietechnologie en duurzame energie ook gekeken naar reststromen en kringlopen. Eerst gaat het erom om het bouwplan en de bemesting zo in te richten dat minder dierlijke mest en een minimale inzet van kunstmest nodig zijn. Het meest concreet en direct is die efficiëntieverbetering in het mineralengebruik aan de orde bij stikstof.

Duurzaam telen, voldoende voedsel én eerlijk inkomen

Op het 25 hectare grote praktijkbedrijf in Lelystad van de Boerderij van de Toekomst, het fieldlab, worden grasklaver en gerst geteeld voor een veehouder, in ruil voor mest van dat bedrijf. De stikstof die het vlinderbloemige gewas klaver bindt, blijft in de bodem achter. Een deel van de fosfaat in de gras-klaver en de gerst komt via de mest weer terug.

Lees ook: Gewassen Boerderij van de Toekomst staan er goed bij

Op de Boerderij van de Toekomst werkt WUR de komende jaren in opdracht van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit samen met de agrarische sector en kennisinstellingen aan een nieuw bedrijfsmodel. Het moet akkerbouwers in staat stellen hun gewassen op een duurzame wijze te telen, en tegelijk voldoende voedsel tegen een eerlijk inkomen te blijven produceren.

Lees verder onder de tweet

Stikstofverliezen moeten verder omlaag

Kennis en vernieuwingen uit de biologische en gangbare landbouw worden geïntegreerd in een zo duurzaam mogelijk bedrijfssysteem. Binnen vijf tot tien jaar moet het in de praktijk toepasbaar zijn. Ook worden praktijkoplossingen voor de langere termijn ontwikkeld.

“Voor wat betreft de bemesting gaan we hier onder andere proberen de N-efficiëntie te verhogen”, vertelt Pieter de Wolf van WUR. Hij is projectleider van de Boerderij van de Toekomst. “Van plusminus 65 naar 75%. De stikstofverliezen moeten verder omlaag. Dat doe je met de juiste afwisseling van rooi- en maaigewassen in combinatie met groenbemesters of vanggewassen. Een efficiëntie van 75% is al heel ambitieus in ons huidige intensieve akkerbouwsysteem. De eenjarige gewassen zijn over het algemeen net op hun retour als de stikstofmineralisatie goed op gang komt. Wat dat betreft is grasland veel efficiënter.”

Boerderij van de Toekomst kijkt naar meststoffen uit humane kringloop

“Dit is één kant van de aanpak: de efficiëntie van het bedrijfssysteem. De tweede pijler is dat we de akkerbouw verbinden in de kringlopen met dier en mens.” De Wolf erkent dat ‘kringloop’ nogal een containerbegrip is geworden, alternatief voor duurzaam, waar een veelheid aan milieu- en biodiversiteitsonderwerpen onder worden geschoven.

“Maar”, zegt hij ”in het programma Reststromen en kringlopen werken we ook in de meest letterlijke zin aan invulling van de kringloopgedachte. We zetten voor de langere termijn ook in op de ontwikkeling en het gebruik van meststoffen uit de humane kringloop.”

Gebruik rioolslib in de landbouw stuit op terechte bezwaren

Ofwel, het grote kringlooplek via het riool gedicht? “In zekere zin komt het daar op neer. Dit is relatief nieuw. Momenteel wordt in Nederland vrijwel alle rioolslib verbrand en in de wegenbouw gebruikt. Gebruik in de landbouw stuit op terechte bezwaren. In ons rioolstelsel komen afvalwater uit de wasmachine, gootsteen, douche en toilet samen, maar ook het afvalwater van huishoudens, bedrijven en ziekenhuizen komt in hetzelfde riool. Vooral medicijnresten en hormonen zijn bezwaarlijk.”

“Het gezondheidsvraagstuk is een uitdaging. WUR was al bezig met onderzoek om mineralen terug te winnen via zuivering en te kijken naar effectiviteit en veiligheid. Breken stoffen af in het veld, worden ze opgenomen door gewassen en komen ze in de ui of aardappel terecht?”

Vanwege volop dierlijke mest is het fosfaatprobleem in Nederland niet erg urgent. “Maar dat kan veranderen. We anticiperen op een situatie met een tekort. In de akkerbouw moeten we hierover nadenken.”

Lees ook: Waarom rioolslib veel potentie heeft voor landbouw

Tholhuijsen
Leo Tholhuijsen Redacteur

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.