CLM: krimp veestapel helpt klimaat mogelijk niet

Krimp van de veestapel kan gunstig zijn voor het milieu in Nederland, maar heeft alleen een gunstig effect op het klimaat als ook de consumptie van zuivel, vlees of eieren krimpt. Zo niet, dan zal de productie zich verplaatsen naar het buitenland. Dan stijgen de emissies van broeikasgassen daar en het is klimaateffect nul.

Dat is een van de conclusies van onderzoeksbureau CLM in het recent verschenen rapport ‘Duurzaamheidseffecten van stikstof- en klimaatmaatregelen voor de landbouw’.

Matrix

De onderzoekers hebben onderzocht welke effecten maatregelen in de de veehouderij hebben op verschillende duurzaamheidsthema‘s, zoals de ammoniakemissie, kringlooplandbouw, bodemleven en diergezondheid. Om dat inzichtelijk te maken, heeft CLM 18 actuele maatregelen die de stikstofuitstoot moeten reduceren en het klimaat moeten verbeteren gescoord op 15 duurzaamheidsthema‘s, met kleurcodes van donkerrood tot donkergroen (zie afbeelding). Belangrijk: bij de analyse van de effecten in dit onderzoek wegen alle criteria even zwaar. Aanpassingen hierin kunnen leiden tot andere resultaten. Wat blijkt: veel stikstof- en klimaatmaatregelen hebben zowel positieve als negatieve neveneffecten.

Lees verder onder afbeelding

Een overzicht van 18 stikstof- en klimaatmaatregelen op 15 duurzaamheidsthema's. - Illustratie: CLM Onderzoek en Advies

Een overzicht van 18 stikstof- en klimaatmaatregelen op 15 duurzaamheidsthema’s. – Illustratie: CLM Onderzoek en Advies

Minder melkvee met extensivering

5% minder melkvee in de omgeving van N2000-gebieden met extensivering van blijvende bedrijven blijkt het meest gunstig te scoren, vooral op ammoniak(stikstof)emissie. Ook een halvering van de import van kalveren en 10% minder pluimvee en 10% minder varkens scoren veel groene vlakken. Ook 50% meer weidegang van melkkoeien en 10% minder aanvoer van stikstof op melkveebedrijven scoren goed. Opvallend is dat krimp van de melkvee- en geitenstapel op minder criteria positiever scoort dan krimp van de kalveren-, varkens-, en pluimveestapel. “Minder melkvee zal vaak leiden tot meer akker- en tuinbouw, wat niet altijd gunstig uitpakt voor natuur, landschap, verdroging en bodemleven”, aldus CLM. Een nieuwe stal met primaire scheiding van mest en urine scoort op geen enkel vlak negatief, maar heeft niet op alle thema’s een effect waardoor de totaalscore lager uitvalt.

Luchtwasser plaatsen scoort laag

‘50% mest verdund aanwenden’ en ‘luchtwassers op alle varkens- en pluimveestallen’ scoren in totaliteit de minste punten. Voor broeikasgasemissies heeft alleen de laatstgenoemde maatregel een negatieve score. Die zou de luchtkwaliteit in stallen aan kunnen tasten, wat minder scoort op dierenwelzijn. Wat betreft de ammoniakemissie scoort ‘25% minder N-kunstmest, meer dierlijke mest’ als enige negatief.

Inzicht in neveneffecten

Met het onderzoek wil CLM een completer beeld geven van effecten van maatregelen om de landbouw te verduurzamen. Volgens het CLM worden maatregelen vaak vanuit één perspectief genomen, bijvoorbeeld mestoverschot, grondwaterkwaliteit of volksgezondheid. “Nu krijgen vooral klimaat- en stikstofproblemen een hoge prioriteit, maar krijgen andere thema’s vaak nog weinig aandacht. Risico daarvan is dat er later reparatiemaatregelen nodig zijn. Die effecten zijn met deze matrix al inzichtelijk.”

Beperkt gebruik

Wel benadrukt CLM dat de matrix zich niet direct leent voor het nemen van beleidsmaatregelen. Dat vraagt om nader onderzoek naar de bestuurlijke uitvoerbaarheid, kosteneffectiviteit en draagvlak. Ook heeft CLM alle criteria even zwaar laten wegen. Wie de criteria anders weegt, kan tot andere scores komen. CLM heeft bewust in het midden gelaten wie de maatregelen moet betalen. “Dat is aan de politiek en aan betrokkenen.” Wel kan de matrix kan een basis leveren voor een eerste selectie van maatregelen voor primair spelers in de landbouw.

Stichting Urgenda, Stichting Wakker Dier, Triodos Foundation en Innovatiefonds CLM hebben financieel bijgedragen aan het onderzoek.

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.