Derogatie aan heel dun draadje

29-06 | |
Foto: Zwier van der Vegte
Foto: Zwier van der Vegte

Nederland dreigt de derogatie te gaan verliezen. Hoewel er hoop blijft, worden alle signalen steeds somberder.

De kans dat Nederland nog derogatie krijgt op de gebruiksnormen voor dierlijke mest lijkt minimaal. Het optimisme dat landbouwminister Henk Staghouwer enkele weken geleden nog toonde, is totaal verdwenen. “We zijn nog in gesprek, dat is al van grote waarde”, zegt Staghouwer in reactie op vragen van SGP-Kamerlid Roelof Bisschop. Het lijkt de laatste strohalm waar aan vastgehouden wordt. Ook kan de landbouwminister geen enkele toezegging doen over de gevolgen voor boeren die er dit jaar in hun bemestingsplan van uit zijn gegaan dat er weer derogatie zou komen. Eerder was de minister daar iets positiever over, al sprak hij altijd uit dat boeren zich – zolang er geen zekerheid was – moesten houden aan de standaardnorm van maximaal 170 kilo stikstof uit dierlijke mest per hectare.

Staghouwer spreekt van een hoofdpijndossier. Op een van de eerste dagen dat hij was aangesteld als minister toog hij al naar Brussel om te onderhandelen, maar nog steeds is er geen duidelijkheid. Het bemestingsseizoen is inmiddels al ruim over de helft.

Keiharde werkelijkheid

Terwijl Staghouwer zich nog voorzichtig uitdrukt, was stikstofminister Christianne van der Wal vorige week bij het debat heel helder: “Brussel gunt ons niets meer. Dat is de keiharde werkelijkheid.” Volgens Van der Wal komt dit omdat Nederland zich al jaren niet aan de afspraken en milieunormen houdt. Het argument dat de waterkwaliteit onder derogatiebedrijven doorgaans beter is dan onder niet-derogatiebedrijven, lijkt in Brussel geen reden meer te zijn om de ruimere bemestingsnormen toe te blijven staan.

Onderhandelingen muurvast

De onderhandelingen met de milieucommissie in Brussel zitten muurvast. Het enige lichtpuntje was dat Nederland bij het nitraatcomité op 13 juni de derde presentatie mocht geven. Het ministerie ging ervan uit dat er rond die tijd een akkoord op hoofdlijnen zou zijn over een nieuwe derogatie, zodat voor boeren duidelijk zou worden aan welke voorwaarden ze moeten voldoen om gebruik te kunnen maken van een eventuele nieuwe derogatie. Deze hoop ging in rook op. Brusselse bronnen melden dat de Europese Commissie bij het standpunt blijft dat Nederland de overschrijdingen van de milieunormen moet aanpakken bij de bron. Het gaat de Commissie dan niet alleen om nitraat in het water, waar de nitraatrichtlijn en derogatie op gericht zijn, maar ook op andere milieunormen zoals het stikstof- en fosfaatplafond, en de bescherming van stikstofgevoelige natuur. Brussel vindt dat Nederland doeltreffend moet ingrijpen met een duidelijk tijdpad. Brussel wil zekerheid dat de maatregelen ook worden uitgevoerd én effectief zijn.

Eerder werd het 7e Actieprogramma Nitraatrichtlijn al teruggestuurd naar de tekentafel omdat de Commissie het onvoldoende vond. Met het bijgevoegde addendum leek Nederland met de hakken over de sloot te gaan.
Het verzoek van Nederland om naast de reguliere derogatie ook derogatie te krijgen voor de inzet van mineralenconcentraat uit dierlijke mest als kunstmestvervanger – zogeheten renure – helpt volgens Brusselse bronnen ook niet. Het wordt eerder gezien als uitweg voor de hoge veebezetting in Nederland, dan als een duurzamer alternatief voor reguliere kunstmest.

Onmogelijke opgave

De inzet van Nederland bij de derogatie was behoud van de huidige derogatie. Dat lijkt een bijna onmogelijke opgave te worden. In de Haagse wandelgangen klinken al suggesties voor een zachte landing: met een afbouw van derogatie in de komende jaren. Het is nog ongewis waar de moeilijke onderhandelingen op uit zullen komen. Een definitief besluit neemt de Europese Commissie pas na de zomer. Als het bemestingsseizoen nagenoeg voorbij is.

Vermaas
Mariska Vermaas Redacteur


Beheer