Droogtesituatie op de rand van nijpend

13-05 | |
Foto: ANP
Foto: ANP

De Nederlandse akkerbouw houdt nog aardig stand tegen de droge omstandigheden van voorjaar 2022, maar met het zeer zomerse weer voor de boeg nemen de zorgen toe.

Het neerslagtekort loopt in de pas met recordjaar 1976. Boeren die kunnen en mogen beregenen doen dat veelal, ook al kost dat met de huidige dieselprijzen aanzienlijk meer dan andere jaren. Zelfs tarwe wordt beregend en dat gebeurt zelden.

“Het is zeer uitzonderlijk dat granen worden beregend, maar dit voorjaar is het hier en daar echt nodig”, zegt Jurriaan Visser, afdelingshoofd granen bij de Zuidwestelijke coöperatie CZAV. “Sommige percelen waren voor de grondbewerking al droog. Die gewassen staan weg te kwijnen zonder vocht.”

Hoge graanprijzen

Met de actuele hoge graanprijzen van rond de € 350 per ton maken telers een ander rekensommetje dan toen de financiële opbrengst bijna de helft lager lag. “Je weet natuurlijk nooit zeker wat de markt doet, maar als ik zie hoe droog het in grote graanproducerende landen is en als je de oorlog in Oekraïne meerekent, dan kun je wel stellen dat de prijs stevig in het zadel zit. Voor een echt goede gewasgroei zijn weinig lichtpuntjes te vinden in de wereld.”

Vooral de zomergranen hebben te lijden van de droge omstandigheden. Dat neemt niet weg dat beregenen goed moet worden afgewogen. “Zwaardere klei die mooi de winter uitkwam, biedt zo’n diepwortelend gewas voldoende vocht om goed te groeien. En we moeten niet vergeten dat droge jaren over het algemeen de goede graanjaren zijn.” Het meest bepalend is de periode van bloei en korrelvulling; juni en begin juli. “Met een beetje water en zon kan de opbrengst heel mooi worden.”

De komende weken worden dus heel spannend voor de aren

Akkerbouwer Jacob-Jan Buth in het Zuid-Hollandse Sommelsdijk teelt 13 hectare zomertarwe en gaat deze beregenen. “Zomergranen hebben dit seizoen niet of nauwelijks neerslag gehad na de inzaai, waardoor wij hebben beregend om ze te laten kiemen en nu ook om de kunstmest te laten oplossen”, vertelt Buth. “Je ziet dit seizoen sneller een haspel in de zomertarwe staan als de tarwe gaat kleuren en de kunstmest ligt droog. Uiteindelijk wil je een goede opbrengst, anders heeft een hoge tarweprijs nog geen zin. De wintertarwe is nu nog prachtig van kleur, maar geeft wel wat droogte signalen. De komende weken worden dus heel spannend voor de aren.”

Groei uien staat stil

Ook andere gewassen ondervinden de gevolgen van de droogte. De ontwikkeling van uienpercelen wordt stilgezet als de droogte aanhoudt, stelt Tom Langenberg van uienzaadbedrijf De Groot en Slot. “Zeker nu de temperatuur omhoog gaat, in combinatie met de flinke wind. De grotere problemen doen zich voor waar niet kan worden beregend. Vooral de hitte van volgende week kan dan tot schade leiden, vrees ik.”

Veel bieten overgezaaid

Van de suikerbieten is 2.600 hectare overgezaaid, wat bijzonder veel is. In 65% van de gevallen is korstvorming de reden. De meeste overgezaaide bieten groeien op de noordelijke klei: 1.100 hectare, gevolgd door Noord- en Zuid-Holland met 335 hectare. De regio’s Oost-Brabant en Noordoostpolder zitten tegen de 300 hectare opnieuw gezaaide suikerbieten aan.

Niet alleen op zandgronden is het droog, ook ook op de zwaardere gronden in het zuidwesten. “Aardappelen kunnen het nog wel even hebben, maar de droogte mag niet te lang duren”, zegt akkerbouwer Bert Timmermans uit het Zeeuwse Aardenburg. “Voor het frezen van de ruggen beregenen wij om vocht in de grond te krijgen. Het is lastig om een totaaloverzicht te krijgen hoe de gewassen ervoor staan, want je hebt zware gronden, lichte gronden, vroeg- en laatgeplante percelen. Maar de meesten hier in de omgeving zijn bezig om de aardappelen aan de gang te krijgen. Vooral de pootgoedtelers beregenen eerst dat gewas, want pootgoed heeft een beperkter groeiseizoen vergeleken met de latere aardappelrassen.”

Ondanks het grotere watertekort is de situatie voor mijn gevoel niet zo ernstig als in 2020

Makkelijk is de seizoenstart niet, dat staat buiten kijf, maar van mogelijke opbrengstderving is nu nog amper sprake, tenzij telers nu al besluiten vanwege de hoge kosten om niet te beregenen. Het teeltseizoen duurt bovendien nog lang, de echte groei moet nog komen. De gewassen staan soms wel dun of hol, maar het zijn wel gewassen, constateren Delphy-adviseurs Paul Hooijman (Noord-West) en Luc Remijn (Zuid-West). “Ondanks het grotere watertekort is de situatie voor mijn gevoel niet zo ernstig als in 2020”, zegt Remijn. “Toen lag het uienzaad en pootgoed droog tussen de kluiten. Nu is het dankzij een bui op het juiste moment in elk geval op gang gekomen. Maar als het droog blijft, kan het er over twee weken heel anders voor staan.”

Medeauteur: Annet Smale

Vos
Petra Vos Redacteur


Beheer