Eigenaren Chickfriend ‘wisten niet van fipronil’

10-03 | |
Rechtbanktekening van de twee verdachten in de fipronil-zaak en hun advocaat in de Zwolse rechtbank. - Foto: ANP
Rechtbanktekening van de twee verdachten in de fipronil-zaak en hun advocaat in de Zwolse rechtbank. - Foto: ANP

De twee hoofdverdachten in de fipronil-zaak stonden vandaag terecht in de rechtbank in Zwolle.

De twee eigenaren van Chickfriend en Chickclean vertrouwden blind op het bestrijdingsmiddel voor bloedluis dat hun Belgische leverancier had samengesteld. “Dit hebben wij de boeren nooit aan willen doen”, zei een van de verdachten over de schade die ontstond in de fipronil-crisis.

Vermoedelijke schade van 75 miljoen euro

Ruim 3,5 jaar na het ontstaan van de crisis die lange tijd meer dan honderd pluimveehouders op slot gooide en een vermoedelijke schade van 75 miljoen euro veroorzaakte, stonden de twee hoofdverdachten terecht. Eén boodschap willen de 35-jarige Martin van de B. uit Barneveld en de 28-jarige Mathijs IJ. uit Nederhemert vooral overbrengen in de strafzaak woensdag in de rechtbank in Zwolle: zij wisten niet dat in hun schoonmaakmiddel Dega-16 fipronil zat.

Beide heren zaten zelf in het pluimvee voor ze met Chickfriend begonnen. “Het probleem van bloedluis nam gigantisch toe, ook door de steeds warmer wordende zomers”, zei IJ. tegen de rechters. Hij en Van de B. wilden daar wat aan doen, voor zowel de boeren als de dieren. Ze begonnen te experimenteren met spuitmonden voor een vernevelingsmiddel en kwamen in contact met de Belg Patrick R. Hij wist wel een middel dat ze zochten. Na maanden experimenteren ontstond Dega-16, dat in vernevelde vorm bloedluis bestreed in stallen.

Meldingen over fipronil bij NVW

De NVWA krijgt al in november 2016 anonieme meldingen dat Chickfriend fipronil gebruikt bij de bestrijding van bloedluis. Ingrijpen doet de NVWA op dat moment nog niet. Pas in juni 2017 ontstaat er onrust in België als bij een bedrijf fipronil in eieren wordt ontdekt. Chickfriend was daar ook geweest.

De paniek slaat in juli toe als de NVWA de loods van Chickfriend met handelsvoorraad Dega-16 wil bekijken. Beide verdachten appen met een medewerker die in twee uur tijd de loods leeghaalt. De NVWA treft er geen milliliter Dega-16 aan. In augustus worden de twee heren opgepakt en in november komen ze vrij.

En dan staat op 12 februari 2018 opeens een aanhanger voor de deur van de NVWA in Wageningen. Daarop staat 400 liter dega-16, de vermoedelijke handelsvoorraad van Chickfriend. “We waren als de dood dat we opnieuw opgepakt zouden worden”, zei IJ. hierover. Ze bekennen dat zij die aanhanger daar hebben neergezet.

Succes leidde tot argwaan

Het succes van het jonge bedrijf Chickfriend in 2016 leidde tot argwaan. IJ. en Van de B. wisten niet precies wat er in Dega-16 zat, zeggen ze. En toch was plots het probleem van bloedluizen verdwenen. Hadden zij ook geen argwaan moeten hebben? “U trekt al een conclusie”, beet Van de B. de voorzitter toe. “We zijn niet zomaar zorgeloos gaan spuiten.”

Een van de grote spelers op de pluimveemarkt ging ook niet met ze in zee. “Dega-16 heeft geen toelating en mag in Nederland niet als biocide op de markt gebracht worden”, mailde hij. Beide verdachten kregen die mail ook. Twijfelden ze toen nog niet? “Achteraf was ik er liever helemaal niet aan begonnen”, reageerde Van de B. Maar hij en IJ. concentreerden zich op de ontwikkeling van de vernevelingsspuit. Het was R. die de werkzame stof samenstelde.

Dat ze over de samenstelling van het middel niets kwijt wilden, had een reden: ze waren bang dat de concurrentie er achter kwam. Uit onderzoek blijkt dat consumenten vrijwel geen gevaar hebben gelopen. Boeren die vlak na het schoonmaken urenlang in de stallen waren, mogelijk wel, blijkt uit het onderzoek, maar ook die kans is klein.

Nieuwe merknaam om link met fipronil uit te wissen

Het Openbaar Ministerie vindt het opvallend dat een professionele stalreiniger zich op geen enkele wijze verdiept in de wet- en regelgeving en volledig afgaat op de leverancier. Ze wisten dat er fipronil in het bestrijdingsmiddel zat, zeggen de twee officieren van justitie. De middelen die ze eerder inkochten als ‘fiproclean’ en ‘fiprorein’ gaven ze een nieuwe merknaam, Dega-16, om elke link aan fipronil uit te wissen.

Donderdag gaat de strafzaak verder. Dit is niet de enige procedure die loopt rond de fipronilaffaire. Pluimveehouders spanden een zaak aan tegen de Staat over een schadevergoeding die ze afgelopen week verloren. In mei 2020 gaf de rechtbank in Arnhem 123 pluimveehouders wel gelijk in een aansprakelijkheidsprocedure tegen de twee verdachten in de strafzaak. Zij moeten de schade betalen. Over de hoogte daarvan wordt nog gecorrespondeerd.

Satink
Michiel Satink Freelance redacteur
Meer over

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.