Erisman: alles nu op tafel voor oplossing stikstofprobleem

14-01 | |
Jan Willem Erisman. Op de achtergrond Schiermonnikoog. - Foto's: Herbert Wiggerman en Canva, beeldbewerking Misset
Jan Willem Erisman. Op de achtergrond Schiermonnikoog. - Foto's: Herbert Wiggerman en Canva, beeldbewerking Misset

Geef ondernemers meer keuzevrijheid bij de vermindering van hun stikstofuitstoot. ‘Geef vrijheid binnen kaders.’

Die oproep deed Jan Willem Erisman bij zijn oratie als hoogleraar Milieu en Duurzaamheid aan universiteit Leiden, vrijdag 14 januari. Hij pleit voor gebiedsgericht beleid met keuzemogelijkheden voor ondernemers in plaats van landelijk, generiek beleid. Als voorbeeld van hoe het kan noemt hij de melkveehouders op Schiermonnikoog die zelf de stikstofuitstoot meer reduceerden dan de overheid vroeg. De melkveehouders gaven hun bedrijven ook een nieuw verdienmodel door de productie van een eigen kaasmerk.

Volgens de stikstofwetenschapper ligt met het nieuwe kabinet alles op tafel voor een oplossing van de stikstofproblemen: de ambtelijke organisatie, een speciale minister, veel geld, de ambitie, de kennis en ‘een enorme drijfveer’. Erisman: “Als het de komende jaren niet lukt om een evenwicht te vinden tussen economie en ecologie dan geef ik het op.”

Uitstoot ammoniak

De uitstoot van NOx door verbrandingsmotoren is het eenvoudigst op te lossen. “Dit is in feite een technisch probleem. Er is al beleid voor en het gaat in feite sneller dan gedacht”, zegt Erisman. Maar het belangrijkst én het moeilijkst is de ammoniakuitstoot uit de landbouw, aldus de hoogleraar. Dit is het belangrijkst doordat ammoniak dichterbij de bron neerslaat, en er dus meer van in Nederland blijft. En het is het meest ingewikkeld omdat het niet een puur technisch probleem is.

Uit het project op Schiermonnikoog, met zeven veehouders, trekt Erisman deze lessen:

  • werk gebiedsgericht
  • geef boeren een duidelijk doel waar ze zelf invulling aan kunnen geven
  • beloon inspanningen
  • doe zo snel mogelijk nulmetingen

Start niet met uitkopen

Erisman adviseert het nieuwe kabinet om het stikstofbeleid gebiedsgericht aan te pakken. “En start niet met uitkopen, start bij de boeren. Met een stok achter de deur.” Op Schiermonnikoog bestond die uit een opgave van de provincie om de stikstofuitstoot te verminderen. De reductie werd dus uiteindelijk groter dan eerst beoogd.

Erisman is al anderhalf jaar verbonden aan de Leidse universiteit en was hier voor onder meer directeur van het Louis Bolk Instituut en bijzonder hoogleraar stikstofstudies aan de VU Amsterdam.

Oppewal
Johan Oppewal chef-redacteur
Meer over



Beheer