Experts: Alleen perspectief landbouw met sturing overheid

18-08 | |
Kaasproductie op een melkveebedrijf. De plannenmakers hebben ideeën over het vergroten van de vraag naar duurzame landbouwproducten, zodat de boer een beter inkomen krijgt. - Foto: Roel Dijkstra
Kaasproductie op een melkveebedrijf. De plannenmakers hebben ideeën over het vergroten van de vraag naar duurzame landbouwproducten, zodat de boer een beter inkomen krijgt. - Foto: Roel Dijkstra

De overheid moet de regie in handen nemen en ook ingrijpen in de markt niet schuwen om de toekomst van de landbouw vorm te geven. Dat schrijft een aantal landbouwkenners, onder wie oud-landbouwminister Cees Veerman en stikstofprofessor Jan Willem Erisman, in hun rapport ‘Toekomst zoekt boer’.

“Alleen als de overheid de markt corrigeert en langjarig aanvult met vergoedingen voor ecosysteemdiensten ontstaat er voor boeren perspectief op een toekomstbestendige bedrijfsvoering”, staat in het rapport.

Het plan is geschreven door bekende personen uit de agrarische sector, die eerder werkten aan het plan ‘Regie op Ruimte’. Dit is een vervolg daarop. Landbouwminister Henk Staghouwer is bezig met het uitwerken van zijn perspectiefbrief en dit rapport zou een goede invulling daarvoor kunnen zijn, vinden de auteurs. Dit zijn behalve Veerman en Erisman, melkveehouder en boerenbestuurder Alex Datema, oud-bestuurder van FrieslandCampina Frans Keurentjes, melkveehouder Jos Verstraten, landbouweconoom Krijn Poppe en Willem Lageweg.

Deel handelsstroom verplicht duurzaam

Overheidsingrijpen in de markt kan bijvoorbeeld door een percentage van de handelsstromen verplicht duurzaam te maken en zo vraag te creëren naar voedsel met aantoonbaar minder impact op natuur, milieu en klimaat. “Daardoor wordt de vraag naar duurzaam vergroot, kan de prijs voor duurzame landbouwproducten omhoog en krijgt de boer een beter inkomen”, aldus de rapporteurs. Wat melkveehouder en bestuurder Alex Datema betreft kan dat percentage dan ook in de loop der jaren omhoog, om de vraag te blijven stimuleren.

En wat is dan duurzaam? Dat moet worden vastgelegd in ‘kritische prestatie-indicatoren’, zichtbaar in een dashboard dat in ontwikkeling is. Dat moet een systeem zijn dat voortborduurt op ervaringen met bijvoorbeeld de biodiversiteitsmonitor of de afrekenbare stoffenbalans. De agrarisch ondernemer kan dan naar eigen inzicht op zijn bedrijf voldoen aan de wensen van de maatschappij. In het landbouwdebat ligt nu de focus op stikstof, maar de toekomstplanners willen het breder trekken en ook fosfaat en broeikasgassen meenemen.

3 richtingen voor boer

Grofweg zijn er volgens de plannenmakers drie richtingen die een boer op kan:

  1. Boeren die hoogproductief en met gebruik van technologie voor de wereldmarkt produceren

  2. Natuurinclusieve boeren

  3. Ondernemers die er een tweede tak naast de primaire productie bij hebben

Dat zijn geen nieuwe richtingen, maar die geven volgens Datema wel het nodige houvast wat een boer nodig heeft. “En natuurlijk kan een ondernemer het linksom of rechtsom naar eigen inzicht inrichten, maar je ziet nu boeren worstelen met wat ze nou eigenlijk moeten.” In het rapport staat daarover: “Alles begint en eindigt immers aan de keukentafel. Wie dat vergeet mist de essentie van het vraagstuk.”

van Rooijen


Beheer