Geef boeren zelf meer inzicht in bedrijfsprocessen

Bruinsma
Anne Bruinsma Oprichter FarmHack.NL
Akkerbouwer bekijkt data op zijn smartphone. Van belang is dat boeren meer zicht gaan krijgen op de processen op hun bedrijf, vindt columnist Anne Bruinsma. - Foto: Jan Willem van Vliet
Akkerbouwer bekijkt data op zijn smartphone. Van belang is dat boeren meer zicht gaan krijgen op de processen op hun bedrijf, vindt columnist Anne Bruinsma. - Foto: Jan Willem van Vliet

“Geen maatregelen, maar data en digitalisering.” Dat was de hoofdboodschap van belangenbehartiger ZLTO aan het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), in een overleg over duurzaamheidseisen binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).

Voor een deel ging het gesprek over het opzetten van een zo eenvoudig en toegankelijk mogelijk uitvoeringssysteem. Spannender was de suggestie dat het vooral van belang is dat boeren meer zicht gaan krijgen op de processen op hun bedrijf. Daar schuilt een interessant omdenken in.

Ik moest denken aan ‘form follows function’, een principe uit de moderne architectuur. Dat houdt in dat het ontwerp van een bouwwerk voortvloeit uit de beoogde functie en het gebruik ervan. Als principe moet het antwoord geven op de verleiding om juist de vorm, de esthetiek, centraal te stellen. In het gebruik merk je het direct als in het ontwerp de functie ondergeschikt is gemaakt aan de vorm.

Wirwar aan beleidsdoelen

Ik lees er een analogie in. De huidige wirwar aan beleidsdoelen, programma’s en voorschriften zijn grotendeels ‘vorm’. Het voldoen aan regels, het halen van certificaten, het afvinken van KPI’s vooral uiterlijk vertoon. De ongemakkelijke waarheid is dat we ons al heel lang blind staren op deze vorm, en dat toch vaak nog hoogst onzeker, discutabel of eigenlijk niet in beeld is wat de echte duurzaamheidswinst is. Dat schuurt. Want we willen vooruit.

Durven we te kiezen voor digitale strategieën en een sterke datapositie van de individuele boer?

De ‘functie’ is duurzaamheidswinst, maar we hebben behoefte aan een andere vorm. Want complexe nieuwe regels, doelen en streefwaardes, die over de hoofden van boeren vastgesteld en uitgerold worden, werken niet goed genoeg. Durven we die vorm los te laten en te kiezen voor digitale strategieën en een sterke datapositie van de individuele boer?

Eigen inspanningen en prestaties in beeld

Voor meer duurzaamheid is het nodig dat boeren zelf meer inzicht en overzicht verkrijgen, dat eigen inspanningen en prestaties in beeld komen. Met goede toegang tot data, onafhankelijk advies en soepele data-uitwisseling ontstaat een positie van waaruit boeren op het snijvlak van vakmanschap en ondernemerschap op duurzaamheid kunnen innoveren. Mits goed uitgevoerd en weloverwogen, kan deze vorm wel eens veel effectiever blijken dan alle eerdere beleidsinspanningen bij elkaar opgeteld. Al overdrijf ik dan wellicht een beetje.



Beheer