Kiev en Moskou sluiten graandeal, tarweprijs omlaag

22-07 | |
Foto: Canva
Foto: Canva

Oekraïne en Rusland hebben in de Turkse stad Istanbul met Turkije en de Verenigde Naties akkoorden gesloten, waarmee ze de uitvoer van graan van Oekraïense havens via de Zwarte Zee ondanks hun oorlog garanderen. VN-baas Antonio Guterres maakte de baanbrekende ontwikkeling bekend. Als reactie daarop daalden de tarweprijzen op de belangrijkste markten in de VS en de EU. Een dag later vuurde Rusland volgens Oekraïne raketten af op havenstad Odessa.

De secretaris-generaal van de VN zei dat vooral ontwikkelingslanden en de “kwetsbaarste mensen op de rand van hongersnood” zullen profiteren. De graandeal zal voorkomen dat miljarden mensen met honger worden geconfronteerd, meende de Turkse president Erdogan als gastheer en bemiddelaar. Volgens hem zal ook de oorlog “aan de onderhandelingstafel” eindigen. Hij uitte de hoop dat de overeenkomst over de graanexport het “keerpunt” blijkt.

Bij de ceremonie in Istanbul zaten de afvaardigingen van Oekraïne en Rusland evenwel niet aan dezelfde tafel. De Oekraïners hadden kort voor ondertekening nog benadrukt geen overeenkomst met de agressor te sluiten, maar met de Turken en de VN.

Inspectie en beveiliging vaarroute en vrachtschepen

De internationale organisatie gaat de operaties die nodig zijn om het akkoord uit te voeren en de vaarroutes veilig te maken, vanuit Istanbul coördineren. Een belangrijke rol zal volgens waarnemers de Turkse marine gaan spelen bij de beveiliging van de vaarroutes en het inspecteren van vrachtschepen. Mogelijk worden andere landen benaderd door de VN om mee te helpen. Nederland heeft eerder mijnenvegers aangeboden.

De oorlog tussen Oekraïne en Rusland is een strijd tussen twee van de grootste graanproducenten ter wereld. Oekraïne kan geen graan uitvoeren door de oorlog en Rusland heeft door sancties problemen met het handelsverkeer. De prijzen van onder meer tarwe zijn omhooggeschoten en er dreigen voedseltekorten in grote delen van de wereld. Eritrea bijvoorbeeld importeert ruim de helft van zijn behoefte aan graan uit Rusland en de rest uit Oekraïne. Turkije voert bijna 86 procent van zijn graan uit die twee landen in, Egypte 74 procent, Pakistan ruim 72 procent en Tanzania twee derde van zijn behoefte aan graan.

Coördinatiecentrum voor uitvoering taken

De grote lijnen van het akkoord zijn al uit de eerdere onderhandelingen gesijpeld. Vaarroutes moeten worden vrijgemaakt van mijnen, ladingen van vrachtschepen worden geïnspecteerd, zowel bij het naderen van bijvoorbeeld de haven van Odessa als bij het uitvaren, Rusland misbruikt de veilige vaarroutes niet voor oorlogsdoeleinden en de EU schrapt handelssancties tegen Rusland die een belemmering vormen voor de Russische export van vooral voedsel. Er komt een coördinatiecentrum van de VN in Istanbul voor de uitvoering van alle taken. Er komen “mechanismen” voor de beveiliging van de hele vaarroute naar de Bosporus.

Turkije heeft aangeboden de marine in te zetten voor onder meer de inspecties van schepen en voor het ruimen van mijnen. Nederland heeft tijdens eerdere onderhandelingen bijna een maand geleden ook mijnenjagers aangeboden voor de missie om de Zwarte Zee voor Oekraïens graan met veilige vaarroutes te heropenen.

Enorme kloof tussen intenties en daadwerkelijke stappen

Het Kremlin eist wel dat de Europese Unie daadwerkelijk sancties tegen Rusland verlicht en het niet bij toezeggingen of beloftes laat. Regeringswoordvoerster Maria Zacharova zei in Moskou dat er doorgaans jammer genoeg een enorme kloof gaapt tussen de intenties van de EU en de daadwerkelijke stappen die de unie zet. Volgens haar zijn “de kortzichtige Europese sancties” overigens de voornaamste oorzaak van de voedselcrisis in de wereld.

Tarweprijs daalt naar niveau van voor inval

De prijs van tarwe is vrijdag flink gedaald op de belangrijkste markten ervoor in de Verenigde Staten en Europa. De tarweprijs daalde tot een niveau dat voor het laatst werd waargenomen voor de Russische invasie in Oekraïne. De daling volgt op het graanakkoord.

In de VS daalde de tarweprijs op de beurs in Chicago met 5,9 procent. In Europa ging de tarweprijs zelfs met 6,4 procent omlaag.

Verheugde reacties op graandeal

Wereldwijd is dan ook verheugd gereageerd op de graanovereenkomst tussen Rusland en Oekraïne. De twee landen produceren samen ongeveer 30 procent van de tarwe-export van de wereld. Tijdens de ondertekeningsceremonie sprak VN-chef António Guterres van een “baken op de Zwarte Zee”. En hij verduidelijkte: “Een baken van hoop, mogelijkheden en opluchting in een wereld die het meer dan ooit nodig heeft.”

Vervolgens riep Guterres Rusland en Oekraïne op het akkoord wel ook daadwerkelijk uit te voeren. Want analisten zijn bang dat de bereidheid van Rusland daartoe laag zal blijken. Ondanks de daling van de tarweprijzen op vrijdag, waren zij dus nog wat sceptisch over het vermogen van het akkoord om de problemen op de wereldwijde voedselmarkt definitief op te lossen.

Oekraïne: Rusland vuurt raketten af op haven Odessa

Rusland heeft volgens het Oekraïense leger de haven van Odessa zaterdag met raketten bestookt. De gemelde aanval volgde een dag na de deals die Rusland en Oekraïne met Turkije en de VN sloten over het hervatten van de graanuitvoer via Oekraïense havens aan de Zwarte Zee.

Volgens het leger zijn er vier kruisraketten afgevuurd op de haven. Twee daarvan zouden “haveninfrastructuur” hebben geraakt, stellen een lokale overheidsfunctionaris en een Oekraïense legereenheid op Telegram. De twee andere raketten zijn volgens het leger neergehaald.

Moskou ontkende Odessa onder vuur te hebben genomen. Dat maakte de Turkse minister van Defensie, Hulusi Akar, bekend. “De Russen hebben ons verteld dat ze niets te maken hebben met deze aanval en dat ze de kwestie heel goed zullen bekijken”. Akar voegde er in zijn commentaar via persbureau Anadolu aan toe “echt bezorgd” te zijn geraakt door het incident.

De Oekraïense regering zegt in een reactie dat president Vladimir Poetin met de aanval op Odessa “in het gezicht spuugt” van de Verenigde Naties en Turkije, waarmee Kiev en Moskou vrijdag hun graandeal sloten.

Lees meer over de gevolgen van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland voor de food- en agribusiness

ANP Algemeen Nederlands Persbureau


Beheer