‘Grutto niet te redden zonder predatiebeheer’

17-12-2019 | |
Kloosterman
Foto: Rene den Engelsman - foto: Rene den Engelsman
Foto: Rene den Engelsman

Agrarisch natuurbeheer zonder roofdierbeperking is een uitzichtloze en dure zaak. Dat vinden Laurens Hoedemaker en Frans Kloosterman. Ze pleiten voor aanpak van predatoren.

De grutto, onze nationale vogel, verdwijnt in sneltreinvaart uit ons landschap, ook in gebieden die optimaal zijn ingericht voor weidevogels. Vandaag de dag leidt bijna 73% van alle gelegde eieren door predatie niet tot een nieuwe grutto. Het ombuigen van die trend vraagt om scherpe keuzes bij vogelbeschermers, provincies en Rijk. In vier scenario’s die laten we zien dat niets doen aan predatiedruk ook een keuze is. Alleen leidt die keuze tot het verdwijnen van de grutto.

Oorzaken van spectaculaire afname

In de afgelopen 40 jaar zijn het verdwijnen van geschikt weidevogelgrasland, samen met verandering in beheermethoden, de belangrijkste oorzaken geweest van de spectaculaire afname van de grutto: van 123.000 broedparen in de jaren zeventig naar 23.000 vandaag de dag. Predatie als reden voor de afname is er als doorslaggevende factor bijgekomen: op dit moment vormt predatie door 25 soorten roofdieren de hoofdoorzaak van de te lage aantallen vliegvlugge gruttokuikens, waarbij zowel eieren als kuikens sneuvelen.

Extra zorgwekkend

Deze ontwikkelingen zijn extra zorgwekkend omdat Nederland 90% van de Noordwest-Europese gruttopopulatie herbergt. Om de gruttopopulatie te laten voortbestaan, zijn er jaarlijks 13.000 vliegvlugge gruttokuikens nodig. Dat aantal wordt niet gehaald, zelfs niet in het goede jaar 2019. Zo liet Sovon op 22 november 2019 nog weten dat er dit jaar slechts 9.000 gruttokuikens groot zijn geworden en de afgelopen acht jaar gemiddeld maar 7.660.

Extreme predatiedruk

De periode tussen het leggen van het ei en een vliegvlug kuiken is 52 dagen. In die periode draaien kraaien, vossen, steenmarters, reigers, ooievaars, buizerds, ratten, huiskatten, hermelijntjes, bunzings of meeuwen dagelijks hun rondjes op zoek naar prooi. Die extreme predatiedruk trekt de grutto niet.

Verschillende scenario’s

Op basis van de wetenschappelijke literatuur stelde de afdeling ecologie van de Jagersvereniging vier scenario’s op waarbij zij varieerde in predatiedruk. Deze scenario’s rekende ze door. De scenario’s liepen uiteen van niets extra’s doen aan het verminderen van predatiedruk tot verlaging van de predatie voor herstel van de populatie grutto’s naar 33.000 paar of 40.000 paar in 2030.

Wanneer de predatiedruk gelijk blijft aan de huidige situatie, betekent dit dat er in 2050 minder dan 2.000 broedparen van de grutto over zijn

Onderzoek onder geringde kuikens laat zien dat de afname op 9% per jaar ligt. Wanneer de predatiedruk gelijk blijft aan de huidige situatie, betekent dit dat er in 2050 minder dan 2.000 broedparen van de grutto over zijn. Daarmee komt het einde in zicht.

Herstel van gruttopopulatie

Herstel van de gruttopopulatie naar 30.000 of 40.000 broedparen kan ook. Dat vraagt gelijktijdig om een verlaging van de predatiedruk de komende 10 jaar naar respectievelijk 30% en 25% en goed weidevogelbeheer. Na herstel van de stand is een predatiedruk van 45% voldoende om de grutto op peil te houden. Ter vergelijk, de druk ligt nu op 73%.

De scenario’s maken duidelijk dat agrarisch natuurbeheer zonder roofdierbeperking een uitzichtloze en dure zaak is. Er is sinds 1970 meer dan € 800 miljoen gestoken in weidevogelbeheer. Een zeer slecht renderende investering.

Verantwoordelijkheid nemen

We roepen het Rijk, de provincie en de vogelbeschermers op om nú verantwoordelijkheid te nemen voor het behoud van de grutto en predatie als factor mee te laten wegen. De bal ligt nu bij de vogelbeschermingsorganisaties, het Rijk en de provincies. Zij zijn in staat om wet- en regelgeving te agenderen en te maken, die predatie als factor laat meewegen. Gebeurt dit niet dan is de benoeming van de grutto tot nationale vogel een farce en verwordt de soort tot slechts een marketinginstrument om weidevogelsubsidies veilig te stellen.

Samenwerking

Er zijn talloze voorbeelden in ons land waar door gezamenlijke inspanningen van alle betrokken partijen de gruttopopulatie een groei laat zien. Daar wordt goed samengewerkt door álle partijen met álle beschikbare middelen.

Je moet dit soort scenario’s onder ogen durven zien en in praktijk brengen om de grutto voor Nederland te behouden

In Friesland doen we inmiddels proeven met het wegvangen van de steenmarter. Je moet dit soort scenario’s onder ogen durven zien en in praktijk brengen om de grutto voor Nederland te behouden.

Mede-auteur: Laurens Hoedemaker, directeur van de Koninklijke Nederlandse Jagersvereniging



Beheer