Investeer in Markerwaard, stop verspilling Floriade

Q. Onderwater
Leo Q. Onderwater Architect, stedenbouwkundige en bedenker van het plan ‘De Markerwaard – een onvervulde belofte’, uit 2001
De Flevopolder. 'Op allerlei plekken in Nederland zijn de laatste decennia akkers en weilanden geofferd voor stedelijke uitbreidingen, wegen, bedrijventerreinen of het creëren van ‘natuur’, aldus Leo Q. Onderwater, architect, stedenbouwkundige en bedenker van het plan ‘De Markerwaard – een onvervulde belofte’, uit 2001. - Foto: ANP
De Flevopolder. 'Op allerlei plekken in Nederland zijn de laatste decennia akkers en weilanden geofferd voor stedelijke uitbreidingen, wegen, bedrijventerreinen of het creëren van ‘natuur’, aldus Leo Q. Onderwater, architect, stedenbouwkundige en bedenker van het plan ‘De Markerwaard – een onvervulde belofte’, uit 2001. - Foto: ANP

Floriade organiseren betekent: geld in een bodemloze put stoppen, aldus architect Leo Q. Onderwater. Investeer liever in de aanleg van de Markerwaard, is zijn boodschap. Nieuwe landbouwgrond is broodnodig.

Na de Floriades van Zoetermeer (1992), Hoofddorp (2002) en Venlo (2012) is het nu de beurt aan Almere om de financiële miskleun van de Floriade in 2022 met zich mee te torsen. Floriade BV heeft recent een claim van € 15 miljoen neergelegd bij de gemeente Almere om de budgetoverschrijding te kunnen afdekken.

Hoe kan het dat het lokaal openbaar bestuur keer op keer blijft volharden in de vermeende positieve effecten van een verlieslatend evenement? Meermaals is aangetoond dat de Floriade niet binnen het beschikbare budget kan worden gerealiseerd. Bestuurders komen en gaan, maar de goegemeente blijft achter met de financiële sores.

Transformatie Floriade-terrein

De toenmalige burgemeester van Almere, Annemarie Jorritsma, heeft bij de toekenning aan Almere in 2013 bij hoog en laag beweerd, dat de Floriade van 2022 een enorme impuls zou gaan betekenen voor de economische en de stedenbouwkundige ontwikkeling van de stad. Volgens Jorritsma zou de Floriade in Almere het volstrekt anders aanpakken dan voorgaande Floriades. De Floriade in Almere is immers het uitgangspunt voor een woonwijk. Een dergelijk argument was er ook in Venlo waar het Floriade-terrein zou worden getransformeerd in een kantoorpark; dat nauwelijks van de grond is gekomen. Ook het spin-offeffect van een dergelijk evenement is een drogreden: de plaatselijke middenstand heeft er nauwelijks baat bij.

Als er ergens in Nederland met de Floriade een kostendekkende exploitatie was te behalen, dan was het in 2012 in Venlo. Het verlies in Venlo bedroeg echter € 9 miljoen, mede doordat het Duitse achterland het massaal liet afweten. Het realiseren van een tijdelijke attractie van een dergelijke omvang – waar ook in Nederland – is kostentechnisch onverantwoord.

20.000 hectare

De Nederlandse Tuinbouwraad doet er eerder verstandig aan de aanleg van de Markerwaard te promoten en de gelden die iedere tien jaar in de bodemloze put van de Floriade verdwijnen, daaraan te besteden. Met de investering van enkele miljarden in de Markerwaard kan worden voorzien in 20.000 hectare relatief goedkope zeer vruchtbare land- en tuinbouwgrond.

Schattingen van de voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties geven aan dat tot 2050 de voedselproductie wereldwijd met 70% moet stijgen om alle monden te kunnen blijven voeden. Door de economische groei in landen als China, Brazilië en India zal de vraag naar eieren, melk, vlees, landbouw- en tuinbouwproducten explosief toenemen.

Een belangrijk deel van de Tweede Kamer neemt over de landbouw een tegenstrijdig standpunt in. De Nederlandse veestapel moet worden gehalveerd, terwijl de vleesproductie wereldwijd zal groeien van 270 miljoen ton tot 470 miljoen ton per jaar.

Nederland moet, vanwege de optimale klimatologische, agrogeologische en geohydrologische omstandigheden een toonaangevende rol blijven vervullen in de voedselproductie. Dát is de morele plicht die Nederland heeft ten opzichte van droge en onvruchtbare gebieden elders in de wereld.

Akkers en weilanden geofferd

Op allerlei plekken in Nederland zijn de laatste decennia akkers en weilanden geofferd voor stedelijke uitbreidingen, wegen, bedrijventerreinen of het creëren van ‘natuur’. In 2001 heeft de toenmalige minister van Vrom, Jan Pronk, het Groene Hart een stuk kleiner gemaakt door de Bloemendalerpolder tussen Muiden en Weesp, de Zuidplaspolder tussen Gouda en Nieuwerkerk aan den IJssel en Rijnenburg bij Utrecht te bestemmen voor woningbouw.

Net zoals de veenweidenkazen van het Groene Hart zijn die van Noord-Holland en West-Friesland wereldwijd vermaard. De suggestie om grootschalig woningbouw te plannen in Friese veenweiden is – mede vanwege de bescherming van weidevogels – onverstandig. Bestem de hoger gelegen zandgronden in Noord-Limburg, Oost-Brabant en Gelderland voor woningbouw en verplaats agrarische bedrijven naar de Markerwaard!

Enorm verlies aan landbouw- en tuinbouwgrond moet worden gecompenseerd door aanleg van de Markerwaard

De bollenteelt – jarenlang het Nederlandse exportproduct bij uitstek – staat eveneens onder druk van oprukkende woningbouw in de Bollenstreek bij Hillegom, Haarlem en Lisse. Ook de glastuinbouw in het Westland heeft al veel terrein moeten prijsgeven.

Oost-Groningen was ooit de graanschuur van Europa, maar die tijd ligt ver achter ons.

Het enorme verlies aan landbouw- en tuinbouwgrond moet worden gecompenseerd door de aanleg van de Markerwaard, als het logische sluitstuk van het Zuiderzeeproject van Cornelis Lely. Nederland loopt in fysieke zin tegen zijn grenzen aan.

De Markerwaard biedt bij uitstek mogelijkheden voor akkerbouw, glastuinbouw, fruit- en bollenteelt. De Markerwaard met een oppervlakte van 40.000 hectare bestaat immers voornamelijk uit zandgrond, zavel (een mengsel van klei en zand) en in beperkte mate – bij Marken – uit zeeklei.

Waterberging

Een deel van de Markerwaard moet in noodgevallen voorzien in de tijdelijke berging van overtollig water van elders. Een oppervlakte van 5.000 hectare heeft daarom een aquatisch en terrestisch karakter en dient tevens als inundatiegebied. Een gebied van 7.000 hectare kan worden ingericht voor bosbouw, dat eveneens is bedoeld als inundatiegebied, alsmede recreatie en houtproductie.

De Markerwaard kan voorts voorzien in recreatiestranden, twee kleine steden van 30.000 en 60.000 inwoners – omringd door stadsbossen –, in (vaar)wegen en een spoorlijn vanaf Almere naar Purmerend en Hoorn.

Ter vervanging van Schiphol kan zelfs een kleine luchthaven in de Markerwaard worden opgenomen. Door de Markerwaard wordt de waterhuishoudkundige situatie aanmerkelijk verbeterd door de vermindering van de aanvoer van vuilwaterstromen vanuit de IJssel en het IJsselmeer naar het huidige Markermeer. De onzuivere neerslag in het Markermeer heeft nadelige gevolgen voor de vis- en vogelstand; zowel in aantallen als in soorten.

Voorwaarde voor de inpoldering van het Markermeer is, dat het aangewonnen land moet kunnen worden teruggegeven aan het water, als blijkt dat er na vijftig jaar geen gebruik meer van wordt gemaakt. De bedijkings- en inrichtingsstrategie moet hierop kunnen anticiperen.

Landaanwinning noodzaak

In het kader van een verantwoorde agro-ecologische en planologische ontwikkeling van Nederland moet het door kabinet-Kok II genomen besluit om niet voor 2030 over te gaan tot de aanleg van de Markerwaard worden heroverwogen. Want als er ooit in de Nederlandse geschiedenis de noodzaak is geweest voor landaanwinning voor wonen, werken, recreëren en mobiliteit dan is het nu.




Beheer