Jurist Jacoline Kroon: ‘Voermaatregel is een juridische flater’

De enorme vracht regelgeving die boeren over zich uitgestort krijgen, zorgt er volgens advocaat Jacoline Kroon voor dat ze hun toekomstperspectief kwijtraken.

In 2006 is Jacoline Kroon begonnen als advocaat bij A&S Advocaten in Wageningen, met als specialisme agrarisch recht. Al jaren geldt Kroon als een gerenommeerd en kritisch advocaat die veel boeren bijstaat. Kortgeleden heeft ze een artikel gewijd aan de juridische onhoudbaarheid van de voermaatregel. Ook de voorzienbaarheid in heel veel fosfaatprocedures bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) is haar een doorn in het oog. Zozeer zelfs dat ze met een paar schrijnende zaken naar het Europese Hof voor de Rechten van de Mens stapt.

Waarom bent u advocaat agrarisch recht geworden?

“Dat juridisch gepuzzel vind ik wel leuk. Tijdens mijn studie veeteelt in Wageningen kwam ik veel in aanraking met het boerenbedrijf. De problematiek spreekt me aan. Maar eigenlijk vooral de no-nonsensementaliteit.”

Het is in ieder geval een sector waar het juridisch gezien ook nooit rustig lijkt te zijn.

“Ja, dat klopt. Het laatste jaar is het wel extreem, het dendert maar door. Dat is heel kwalijk. Want al die maatregelen zijn retroperspectief, terwijl die boeren juist vooruit willen gaan. Maar je moet boeren een kader geven waarbinnen ze kunnen handelen. Elke keer terugkijken en vergunningen half afpakken zoals nu met de fosfaatrechten en de voermaatregel gebeurt, dan blijft het aanmodderen.”

Waarom is er juist qua wetgeving zoveel aan de hand in de agrarische sector? Is het een groep die gewoon gemakkelijk is te ‘pakken’?

“Een reden kan zijn dat er bij boeren heel veel gemeten wordt via de Gecombineerde opgave. Er is gewoon erg veel informatie bekend, dus daar kun je gemakkelijk op sturen. Bovendien is het een groep die in redelijke mate flexibel is, ze vinden wel weer een weg na een tegenslag. Maar misschien is het wel omdat het om zoveel bedrijven gaat en – dus – om zoveel geld. Het is gewoon meer zichtbaar. Dat gecombineerd met een gebrek aan visie en sturing door de overheid.”

Alle verantwoordelijkheid afschuiven op de boeren?

“Absoluut, terwijl de meeste boeren hun plannen zijn aangegaan in 2013. Vervolgens ziet de minister daar geen problemen in evenals de Commissie Knelgevallen. Dan is het volstrekt absurd dat je dat als boer dan wel allemaal had moeten voorzien. Het is buitengewoon kwalijk. Ik heb begin augustus twee klachten ingediend bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens. Het CBb blijft maar hangen op die voorzienbaarheid, terwijl er veel meer aspecten zijn die bepalen of er een fair balance is tussen het geschonden recht en het te dienen doel. Je moet kijken hoe iemand individueel is geraakt.

Pas na de brief van 2 juli 2015 (de peildatum, red.) kon je zeggen dat groei niet meer mogelijk was. Op 3 maart 2016 schrijft de minister dat ze voor 2 juli 2015 gekozen heeft omdat daarvoor niet voorzienbaar was wat de gevolgen waren. Vervolgens zegt het CBb tegen boeren dat ze het voor de peildatum wel hadden moeten kunnen voorzien. Absurd!”

Wat voor zaken hebt u bij het Europese Hof neergelegd?

“Het gaat om zaken waarin het tekort aan fosfaatrechten een inbreuk vormt op het eigendomsrecht. Het gaat om iemand die extreem is geraakt, terwijl hij juist meewerkte aan een verzoek van de overheid om zijn bedrijf te verplaatsen en daarop vervolgens extreem hard is afgerekend. Ik wil dat nu wel eens getoetst hebben bij het Europese Hof omdat het CBb alles maar afdoet met voorzienbaarheid. Als dit lukt bij Hof hopen we dat het politiek gaat doorsijpelen en positieve gevolgen heeft voor andere melkveehouders.”

In een recent artikel schrijft u dat de voermaatregel juridisch niet houdbaar is. Ik meen me te herinneren dat datzelfde destijds ook gezegd werd van de fosfaatwetgeving.

“Ik denk dat de fosfaatwetgeving puur is gestrand op die voorzienbaarheid. De voermaatregel zit anders in elkaar, die wordt uitgevoerd op basis van de Wet dieren. Op grond van die wet kun je milieumaatregelen nemen als het de diergezondheid maar niet schaadt. De vraag is of je een milieumaatregel neemt als het milieu er niet beter van wordt.

Maar ervaring uit het verleden leert wel dat je weer een heel circus moet optuigen. Eerst gelijk krijgen bij de kortgedingrechter en uiteindelijk misschien met hoge boetes geconfronteerd worden als het toch onderuit gaat. Dat is het ‘gemene’ van deze regeling, je weet niet of je gelijk krijgt en anders zijn de boetes heel hoog. LNV maakt weer precies dezelfde fout bij de veevoermaatregel als destijds bij de fosfaatwetgeving.”

Om moedeloos van de worden?

“Het lijkt soms vechten tegen de bierkaai, het is heel kwalijk dat er op deze manier een sector wordt geofferd. Stel je voor dat er een hotel gebouwd wordt, helemaal volgens de vergunningen. Vervolgens mag het niet gebruikt worden omdat er anders teveel toeristen bijkomen. Ik denk dat de wereld dan op z’n kop staat. Doe je dat bij een boer die volledig legaal een nieuwe stal neerzet, dan kan het opeens wel. Hij mag geen dieren in zijn stal zetten want hij had moeten weten dat er dan teveel dieren in de sector bij zouden komen. Bizar!”

Maar van de voermaatregel is de kans groot dat die onderuit gaat bij de rechter?

“Ja, dat denk ik wel. Er is geen goede onderbouwing, er is geen milieuwinst. Het kan een reden voor de minister zijn om op te stappen. Die voermaatregel is echt een flagrante schending van de rechtsstaat. Het wordt door de strot geduwd. LNV gaat ervan uit dat alle boeren slecht zijn. Alles moet bij de rechter bevochten worden. Het is bij LNV alleen maar nemen en vooral niets geven. Het is een juridische flater om deze maatregel met zoveel impact op zo’n korte termijn er doorheen te drukken.”

Bij die paar fosfaatzaken die wel positief waren, doet LNV opnieuw heel moeilijk

U was betrokken bij een aantal van dat tiental fosfaatzaken die wel bij het CBb gelijk kregen. Zijn die door LNV goed afgehandeld?

“Nee, heel vaak neemt de minister niet haar verantwoordelijkheid. Ook hier. Bij die paar zaken die er wel doorheen kwamen bij het CBb doet LNV weer heel moeilijk. Bij een positieve uitspraak is de opdracht van het CBb heel duidelijk, de minister moet die uitvoeren en niet nog eens gaan afwegen met haar discretionaire bevoegdheid. Bijvoorbeeld die zaak waar kortstondig verpachte grond wel meegeteld moest worden. Dat ging volgens mij om 5 hectare en zo’n 400 kilo fosfaat. Deze boer kreeg 200 kilo want LNV vond dat hij redelijkerwijs niet volledig gecompenseerd hoeft te worden. Volledig tegen de uitspraak van de rechter.

Een tweede voorbeeld is die zaak waar de melkveefosfaatreferentie te laag was vastgesteld en de veehouder meer dieren had afgevoerd dan nodig was. Ook dat herstelt LNV niet, volgens LNV zijn veel koeien weg gedaan omdat ze toch al te oud waren of niet geschikt meer zijn voor productie. Iedere keer blijken ze hun verantwoordelijkheid niet te nemen. Het enige dat je kunt doen is op nieuw in beroep gaan, best bizar.”

Kun je zeggen dat LNV alleen nog maar via de rechter met boeren praat?

“Het lijkt er steeds meer op, LNV is in alles bang voor precedentwerking. Een ander voorbeeld daarvan is een boer die te weinig fosfaatrechten heeft gekregen. Hij bleek ziek. Toen die ziekte erkend werd bij de rechter, zou hij met de extra fosfaatrechten 44 koeien meer kunnen houden. Vervolgens tuigt LNV een redenering op waaruit zou moeten blijken dat niet vaststaat dat die veehouder in die twee jaar dat hij de dieren niet hield, ze ook daadwerkelijk gehouden zou hebben met die extra fosfaatrechten. Dat is toch een heel kromme redenering? Het is bijna systematisch. Alles om precedentwerking te voorkomen.

Geef toch je fouten toe en handel ernaar. Stop met die onfatsoenlijke ad-hocregelingen. Boeren zijn niet het probleem. Geef ze perspectief met een stip aan de horizon, ga in overleg over de invulling van de toekomst of koop ze fatsoenlijk uit.”

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.