Juristen pleiten voor vergunning bij intern salderen

Foto: Mark Pasveer
Foto: Mark Pasveer

Weer is door een uitspraak van de Raad van State grote rechtsonzekerheid ontstaan voor veehouders bij natuurgebieden. Een NB-vergunning is niet meer mogelijk bij intern salderen. De minister beraadt zich op maatregelen. Juristen pleiten voor een wetswijziging en alsnog vergunningplicht.

De rechtszekerheid van veehouders staat opnieuw op het spel. Dat vrezen agrarisch juristen. Sinds een uitspraak van de Raad van State is bij intern salderen geen Natuurbeschermingswetvergunning (NB-vergunning) meer mogelijk. Dat maakt deze bedrijven kwetsbaar voor handhavingsverzoeken van milieuorganisaties.

Een herhaling van het scenario van de PAS-melders dreigt

Demissionair minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) Carola Schouten probeert de angst te temperen door te wijzen op andere mogelijkheden om de positie van deze bedrijven veilig te stellen. Juristen vrezen dat die niet standhouden bij de rechter. Een herhaling van het scenario van de PAS-melders dreigt, zeggen zij. Ze pleiten voor herziening van de wet en alsnog een plicht voor een vergunning of een melding.

Logtsebaan

Aanleiding is een inmiddels roemruchte uitspraak van de Raad van State (RvS) op 20 januari over een bedrijf aan de Logtsebaan in Oirschot. RvS oordeelt dat een vergunning niet mag worden afgegeven bij intern salderen (bedrijfsuitbreiding waarbij dankzij technische maatregelen de stikstofuitstoot niet toeneemt). Alleen al in Brabant heeft dit gevolgen voor 600 tot 700 bedrijven die hiermee bezig waren, meldt gedeputeerde Erik Ronnes. Adviseurs en boeren vrezen dat hun rechtszekerheid in het geding is. Berichtgeving hierover in Boerderij en Food&Agribusiness leidde tot Kamervragen van CDA. Een sussend antwoord kwam van demissionair minister Schouten. Zij herkent de angst ten dele en raadt boeren die intern salderen aan hun Aerius-berekening waaruit blijkt dat hun uitstoot niet toeneemt, te bewaren.

Eventueel kan de provincie nog een verklaring afgeven. Ondernemers zouden die dan als bewijsmateriaal achter de hand moeten houden, mocht in de toekomst een handhavingsverzoek komen. Aerius wordt regelmatig aangepast, waardoor berekeningen in de toekomst anders uit kunnen pakken. Volgens de minister blijft de Aerius-berekening op het moment van bedrijfsuitbreiding rechtsgeldig.

‘Te kort door de bocht’

Juristen die gespecialiseerd zijn in agrarische vergunningen zijn erg kritisch op dit antwoord. “Ze gaat te kort door de bocht en wat ze in haar antwoordbrief schrijft, is mogelijk zelfs onjuist”, zegt Paul Bodden van Hekkelman Advocaten. “De Raad van State stelt vast dat geen vergunning mogelijk is. Dat kun je niet ondervangen door een van de twee opties die de minister noemt”, zegt hij. Schouten zegt in haar brief dat de provincie een aanvraag buiten behandeling kan laten of een zogeheten positieve afwijzing kan afgeven. “Zo’n briefje van de provincie kun je niet gelijkschakelen met een vergunning”, stelt Bodden.

Berekening wankele basis

Een berekening met Aerius is bovendien een zeer wankele basis, aldus Bodden, nog los van het feit dat het rekenprogramma jaarlijks een update ondergaat en dus andere uitkomsten kan geven. Hij wijst erop dat veel procedures tegen vergunningen draaien om de precieze invulling van gegevens. Een afschrift van een berekening die mogelijk later alsnog aangevochten kan worden, is daarom dun bewijsmateriaal, vindt hij. “Pas als de vergunning definitief is, ben je rechtszeker.”

Hij vindt bijval van Esther Wijnne van Benthem Gratama. Zij wijst op de mogelijkheid van fouten bij het invullen van Aerius. “Dat kan maar zo gebeuren, het komt vaker voor.” In geval van een vergunningtraject wordt zo’n berekening grondig nagekeken op het provinciehuis, maar nu dus niet. “Je hebt dan mogelijk op foutieve grond geen vergunning. Komt er later een handhavingsverzoek, dan kan dat grote gevolgen hebben.”

Het is niet juridisch vastgelegd, er ligt alleen een uitspraak van een minister

Wijnne adviseert ondernemers nu in ieder geval te kiezen voor de route van een zogeheten positief afwijzingsbesluit. “Dan kijkt er tenminste nog iemand naar en heb je iets meer zekerheid dan wanneer je alleen je Aerius berekening bewaart, maar ook dat biedt lang niet de zekerheid van een vergunning.” Wijnne betwijfelt of de rechter meegaat in de visie van Schouten dat bij latere wijziging van Aerius geen nieuwe situatie ontstaat. Ze is bang dat dan alsnog een vergunning geëist kan worden. “Het is niet juridisch vastgelegd, er ligt alleen een uitspraak van een minister.”

Wetswijziging

Volgens Bodden is het enige dat er op zit een wetswijziging en herinvoering van de vergunningplicht bij intern salderen. Wijnne zit op dezelfde lijn en oppert eventueel een meldingsplicht als alternatief voor een vergunningsplicht. Esther Wijnen van Linssen Advocaten is iets minder uitgesproken. Zij beaamt dat een vergunning de meeste rechtszekerheid biedt en stelt dat de minister dat zelf ook wel inziet, afgaand op haar brief. Een andere mogelijkheid is volgens Wijnen nog om de provinciale beleidsregels aan te passen of in een verordening op te nemen voor welke activiteiten specifiek een besluit nodig is. Ze wijst erop dat duidelijkheid niet alleen in het belang is van de boeren, maar ook van de overheid. Die wil zicht hebben op wat zoal vergund is en wat de uitstoot en depositie zijn.

De Aerius-berekening bewaren

Voor de zomer komen minister en provincies met iets, stelt Schouten in haar antwoordbrief. Gedeputeerde Ronnes wil hier nog niks over zeggen. “Ik ben voorstander van rechtszekerheid, maar heiligt het doel de middelen?”, zegt hij op de vraag of hij voor een wetswijziging is. Tot die tijd zit er niks anders op dan te doen wat de minister nu eigenlijk adviseert, aldus de juristen. De Aerius-berekening bewaren en vragen om een positieve afwijzing, en die goed bewaren.

PAS-melders

Intussen blijft de angst dat internsaldeerders in net zo’n netelige situatie komen te zitten als nu de PAS-melders. Wijnen wijst erop dat misschien wel juist PAS-melders die in het legaliseringstraject zitten en met een vergunningaanvraag bezig zijn, hier tegenaan zullen lopen. Want een aantal daarvan is ook bezig met intern salderen.

Wijnne weet uit eigen ervaring dat dit nu al aan de orde is. Een van haar cliënten is PAS-melder en bezig met een NB-vergunning op basis van intern salderen. Terwijl hij wacht op een uitspraak van de Raad van State in een procedure daarover komt het bericht dat geen vergunning mogelijk is. Wijnne: “Voor zulke gevallen zie ik op deze manier weinig licht aan het eind van de tunnel.”

Oppewal
Johan Oppewal Redacteur

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.