Kabinetsaanpak stikstof; landelijk gebied gaat op de schop

10-06 | |
Close-up van de kaart met richtinggevende emissiereductiedoelstellingen per gebied. Bekijk onderaan dit artikel de hele kaart van Nederland. - Afbeelding: ministerie van LNV
Close-up van de kaart met richtinggevende emissiereductiedoelstellingen per gebied. Bekijk onderaan dit artikel de hele kaart van Nederland. - Afbeelding: ministerie van LNV

De stikstofaanpak, in combinatie met water- en klimaatdoelen zet een groot deel van het landelijk gebied op de schop.

Het kabinet trekt veel uit de kast om te voldoen aan de Europese verplichtingen uit de Vogel- en Habitatrichtlijn en koppelt die aan een omslag in de landbouw, die voortborduurt op de kringloopvisie van oud-landbouwminister Carola Schouten. Dat komt bij elkaar in het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG).

Extra vermindering hele landbouw

De hele landbouw moet – onafhankelijk van de locatie – de stikstofemissie verminderen. Het gaat om 12% vermindering ten opzichte van 2018, een doel dat al in het huidige beleid zit. Misschien komt er dit najaar een verhoging van dit generieke doel.

Per gebied variëren de doelen, afhankelijk van de ligging ten opzichte van Natura 2000-gebieden. In een strook daar omheen moet de emissie 70% omlaag. De breedte van die strook is nog niet bekend. Binnen Natura 2000-gebieden moet de uitstoot met minimaal 95% verminderen. Hoe dichter bij een Natura 2000-gebied hoe groter de opgave is om stikstofuitstoot te verminderen.

Het gaat hierbij om doelen per gebied, niet per bedrijf. In zogeheten ‘gebiedsprocessen’ wordt voor boeren duidelijk hoe dit uitpakt voor hun eigen bedrijf. In de vrijdag gepresenteerde startnotitie wordt per provincie een doel gesteld.

Hoe dat doel wordt bereikt is aan de deelnemers van de gebiedsprocessen. Maar als de doelen niet worden bereikt, kan de minister ingrijpen.

Of en waar bedrijven worden opgekocht, verplaatst of geëxtensiveerd moet in de gebiedsplannen duidelijk worden. Duidelijk is wel: voor een x-aantal bedrijven is er geen toekomst. De hardste klappen zullen vallen in en rond meest overbelaste Natura 2000-gebieden, en in veenweidegebieden met een vernattingsopgave, grondwaterbeschermingsgebieden en kwetsbare beekdalen. Voor blijvers in en rond Natura 2000-gebieden is extensivering de logische optie – daarvoor zullen anderen moeten wijken.

Grote impact door aanpak stikstof

Bedrijven in gebieden met zware doelen (reductie > 70%) hebben – waarschijnlijk – geen economisch perspectief voor de langere termijn. Hier zullen bedrijven moeten stoppen, aldus minister Christianne van der Wal. Zij wil het liefst dat dat in de gebiedsprocessen gebeurt in gesprek met de betrokken ondernemers “De noodzakelijke omslag zal (…) een grote impact hebben op alle betrokkenen, en niet in de laatste plaats op (agrarisch) ondernemers”, schrijft ze.

Het gaat niet alleen om stikstof. Ook klimaat en water komen in het gebiedsproces op tafel. Daarover wordt de komende maanden meer duidelijk. De minister wil voorkomen dat er nu maatregelen genomen worden om de stikstofuitstoot te verminderen, die later maatregelen in de weg staan voor een betere waterkwaliteit of in het kader van de klimaatopgave.

Andere bronnen

De stikstofdoelen die per gebied zijn aangegeven hebben vooral betrekking op ammoniak uit de veehouderij. Er bestaat wel de mogelijkheid om gebiedsgericht industriële piekbelasters aan te pakken.

Reden daarvoor is dat ammoniak uit de veehouderij relatief op kortere afstand neerslaat dan stikstofoxiden uit andere bronnen. De uitstoot van stikstof uit andere bronnen (zoals verkeer, industrie, scheepvaart, luchtvaart) wordt met landelijke maatregelen aangepakt. Met die generieke maatregelen moet de uitstoot van minimaal 12 kiloton stikstof worden weggenomen. Hoe dat gaat gebeuren moet nog nader worden ingevuld.

De veehouderij draait in de gebiedsplannen op voor een vermindering van de emissie van 28 kiloton ammoniak. De totale opgave is een vermindering van de emissie met 39 kiloton ammoniak. Die 39 kiloton reductie is geen hard getal. Zo mogelijk wordt het minder, zo nodig meer.

Extra opgave in Gelderland

Gelderland krijgt een extra opgave, omdat de uitstoot vanuit de centraal gelegen provincie relatief veel bijdraagt aan de stikstofneerslag op alle Natura 2000-gebieden, waarvan het grootste (Veluwe) in Gelderland ligt. Door in Gelderland extra emissie weg te halen, ontstaat er in heel Nederland meer stikstofruimte, redeneert de minister.

Bekijk hieronder de kaart van Nederland met richtinggevende doelen per gebied.

Braakman
Jan Braakman Redacteur
Meer over


Beheer