Kamer: keten moet bijdragen aan verbetering verdienmodel boer

07-12-2022 | |
VVD-Kamerlid Thom van Campen tijdens het landbouwbegrotingsdebat.  Met ministers Piet Adema en Christianne van der Wal. - Foto: ANP
VVD-Kamerlid Thom van Campen tijdens het landbouwbegrotingsdebat. Met ministers Piet Adema en Christianne van der Wal. - Foto: ANP

Het verdienvermogen van de boer, het landbouwakkoord en de stikstofimpasse domineren het jaarlijkse debat over de begroting van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Hoe moet de landbouw er in de toekomst uit zien? Dat is de rode draad tijdens het begrotingsdebat op het gebied van LNV. Dat het anders moet, is voor veel partijen wel duidelijk. Maar de vraag is hoe?

CDA’er Derk Boswijk komt met een voorstel om een verwerkende industrie te verplichten om duurzame grondstoffen bij te mengen, zodat de afzet van duurzamere producten toeneemt en het de transitie van de landbouw op gang helpt. Het hoeft dan niet alleen om biologische melk te gaan, maar kan ook melk zijn van natuurinclusieve of grondgebonden boeren. Simpel meer biologisch in de schappen leggen, lost volgens Boswijk niets op omdat consumenten het toch niet kopen. De bijmengplicht zal leiden tot een iets hogere prijs voor consumenten, verwacht Boswijk.

Bal bij verwerkers en retail

Kamerleden leggen de bal voor het verbeteren van het verdienvermogen vooral in de keten, met name bij de verwerkers en retail. Tjeerd de Groot (D66) ziet het bijsturen van de verwerkende industrie als de sleutel voor een beter verdienmodel voor de boer. Pieter Grinwis (ChristenUnie) vindt dit een mythe. Hij zegt dat het kan bijdragen, maar ook dat het kan leiden tot extra verplichtingen voor de boer, zonder dat ze een cent meer voor hun product krijgen. Terwijl veel partijen een mogelijkheid zien in een verdienmodel in maatschappelijke diensten ziet De Groot dat niet zitten. Hij vindt het ‘raar’ om subsidie te verlenen aan een systeem dat nog steeds schade veroorzaakt.

PvdA vindt dat naast de miljarden belastinggeld van de burger ook de agribusinessbedrijven bij moeten dragen aan de transitie van de landbouw. De Heus en Van Drie staan in de Quote 500 omdat ze zoveel verdienen aan de landbouw, dan kunnen ze nu ook wel bijdragen, vindt Thijssen.

Bijmengplicht duurzame grondstoffen

Landbouwminister Piet Adema vindt het voorstel om het bijmengen van duurzame grondstoffen verplicht te stellen voor verwerkers ‘buitengewoon interessant’. Hij wil nadrukkelijk wel kijken in hoeverre een dergelijke maatregel lonend is voor de boer. “Dat staat bovenaan, wat mij betreft”, zegt Adema. Deskundigen zullen kijken in welke mate een bijmengplicht effectief kan zijn. Dat het kan leiden tot hogere voedselprijzen is voor Adema geen bezwaar. Zijn focus ligt op het verdienmodel voor de boer.

Tijdens het debat over de landbouwbegroting werd duidelijk dat de mogelijkheden bij banken beperkt zijn. Adema wil banken verleiden om fors bij te dragen aan de transitie, maar echt dwingende maatregelen lijken er nog niet te zijn. “Ze vormen een onderdeel van de keten, waarbij ook maatregelen genomen kunnen worden die dwingender zijn. Maar we kunnen niet alles. We hebben te maken met wetgeving”, aldus de minister. Maatregelen zullen vooral gericht moeten zijn op de toekomst. “Om iets te doen met de leningen die ze in het verleden hebben verstrekt, is niet zo eenvoudig”, zegt Adema over de suggestie van Remkes om leningen deels kwijt te schelden. Adema wil in het landbouwakkoord harde afspraken met de ketenpartijen. Dat zal een mix van maatregelen worden, ook bijvoorbeeld over keurmerken. Hij overweegt om naast de bestaande particuliere keurmerken ook een publiek keurmerk in te voeren.

Kritisch over landbouwakkoord

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer zijn kritisch over het te vormen landbouwakkoord. Laura Bromet (GroenLinks) noemt het landbouwakkoord naïef en spreekt van een doodlopende weg die gedoemd is te mislukken. Ze ziet meer in gedwongen maatregelen opgelegd door de overheid.

Ook PvdA’er Joris Thijssen en SP’er Sandra Beckerman hebben er weinig vertrouwen in en vrezen vooral dat het vertragend zal werken. Thijssen vraagt zich openlijk af wie de scheidsrechter wordt van het landbouwakkoord, omdat volgens hem vrijwel vast staat dat de partijen er niet uit komen. PvdA, wil bovendien dat natuur en klimaat een nadrukkelijker stem krijgen aan tafel bij het landbouwakkoord.

BBB-voorvrouw Caroline van der Plas vindt dat ook de agrarische vakbonden aan moeten schuiven aan de hoofdtafel. Boeren voelen zich nu onvoldoende vertegenwoordigd aan de hoofdtafel, waar de vakbonden en sectororganisaties als POV en NAV niet bij aanschuiven. PVV’er Dion Graus begrijpt niet dat Farmers Defence Force niet aan tafel zat. “Zo haal je de angel er nooit uit’, zegt Graus. Coalitiepartijen VVD, CDA en ChristenUnie zijn wel positief.

Vermaas
Mariska Vermaas Redacteur


Beheer