Landbouw heeft een spiegel nodig

19-01 | |
Engwerda
Jan Engwerda Redacteur
Landbouwvakbladen
Jan Engwerda was 35 jaar redacteur bij Agrarisch Dagblad, Boerderij, Boerderij Vandaag en Food&AgriBusiness. Foto: Misset Uitgeverij

Redacteur Jan Engwerda nam begin dit jaar afscheid van Misset Uitgeverij. In zijn afscheidsspeech blikte hij terug op 35 jaar landbouw. “Geen enkel weldenkend mens wil terug naar het kistkalf, de batterijkip, de aangebonden zeug of het onverdoofd onthoornen van runderen. Deze inzichten komen niet vanzelf. Daar is een spiegel voor nodig.”

Never a dull moment. Dat heb ik vaak gehoord de afgelopen 35 jaar als redacteur bij de landbouwvakbladen van Misset Uitgeverij. En het vat mijn werk goed samen. Er was altijd reuring in de landbouwsector. Maar ik heb inmiddels een leeftijd bereikt dat ‘sometimes a dull moment’ erg welkom is. Daarom ben ik op 1 januari gestopt met werken. Zo komt er een einde aan een leven van 35 jaar als landbouwjournalist.

Twee rode draden

Er lopen twee rode draden door die periode. De eerste is de noodzaak om de agrarische sector van goede informatie te voorzien. Dat werd me al heel vroeg duidelijk. In de jaren zeventig liep ik stage bij een melkveehouder in De Peel in Noord-Brabant. Op al zijn land strooide hij kunstmest. Behalve op een klein perceeltje naast de stal. Daar werd ieder jaar mais verbouwd. In het voorjaar mocht ik daar alle mest uitrijden, met de trekker in de kruipversnelling.

Weinig kennis over nadelige gevolgen

Op mijn vraag of dat wel goed was, antwoordde de veehouder dat hij daar ieder najaar een enorme vracht mais oogstte. Als het gewas goed groeit, kon dat alleen maar goed zijn. Nog geen tien jaar later werden de eerste drinkwaterputten gesloten omdat van het grondwater geen fatsoenlijk drinkwater meer was te maken. Het was tekenend voor de landbouw toen. Alles was gericht op een efficiënte productie met weinig kennis over de nadelige gevolgen.

Voor het eerst kregen mensen en organisaties die kritiek hadden op de gangbare landbouw een stem binnen de landbouw

Daarom was het een zegen voor de landbouw dat in 1986 het Agrarisch Dagblad begon. Voor het eerst kregen mensen en organisaties die kritiek hadden op de gangbare landbouw een stem binnen de landbouw. Dat was daarvoor niet of nauwelijks het geval. Dat is de eerste rode draad: de noodzaak om de landbouw, zowel boeren als de bedrijven daar omheen, van goede informatie te voorzien en kennis te laten maken met andere meningen. De landbouw moest een spiegel worden voorgehouden. Want alleen met een spiegel kun je goed naar jezelf kijken.

Geen enkel weldenkend mens wil terug naar het kistkalf, de batterijkip, de aangebonden zeug of het onverdoofd onthoornen van runderen. Of terug naar het gebruik van lindaan, parathion, atrazine, methylbromide of andere giftige chemicaliën. Of terug naar het mest uitrijden met de trekker in de kruipversnelling. Dergelijke inzichten komen echter niet vanzelf. Daar is die spiegel voor nodig.

Krimp van de landbouwsector

De tweede rode draad in die 35 jaar als redacteur is de voortdurende krimp van de landbouwsector. Ieder jaar hoopten we dat de bodem was bereikt, maar dat is nog steeds niet het geval.

De twee rode draden werken elkaar tegen. Het kost geld om goede informatie te verstrekken. Maar door de krimp dalen de inkomsten. Die elkaar tegenwerkende tendensen zorgen voor ‘never a dull moment’. Maar goede informatie blijft meer dan ooit nodig. Dat was in de zeventiger jaren het geval. En dat is nog steeds zo.

Wees trots op wat je doet

Daarom zou ik tegen alle redacteuren willen zeggen: wees trots op wat je doet. Want je werk doet ertoe. Ik ben er trots op dat ik de afgelopen 35 jaar heb kunnen werken bij de top van de vakbladen. Ik heb samengewerkt met heel veel fijne collega’s en fantastische mensen in de landbouw en daarbuiten. Daar bewaar ik goede herinneringen aan. Ik wens iedereen van ganser harte het allerbeste voor de toekomst.

Jan Engwerda stopte 1 januari 2023 met werken. Hij was 35 jaar redacteur bij Agrarisch Dagblad, Boerderij, Boerderij Vandaag en Food&AgriBusiness. Dit artikel is een iets aangepaste versie van zijn afscheidsspeech.



Beheer