Landgeiten onderhouden nieuwe natuurgebieden

22-08-2020 | Laatste update op 07-01 | |
Landgeiten zijn de ‘finishing touch’ als het gaat om natuurbeheer. Ze hebben een zelfredzaam karakter. - Foto's: Cor Salverius
Landgeiten zijn de ‘finishing touch’ als het gaat om natuurbeheer. Ze hebben een zelfredzaam karakter. - Foto's: Cor Salverius

Steeds meer landbouwgrond krijgt een nieuwe bestemming als natuurgebied. De Nederlandse Landgeit blijken ideaal om de verruigde gebieden te onderhouden.

Het toenemende aantal hectares natuurgrond vraagt om een efficiënt beheer. Tijdens een proef in 2005 werden bij waterleidingbedrijf PWN voor het eerst Nederlandse landgeiten ingezet. Het bleek de ideale manier om de verruigde gebieden open te houden.

Het graasgedrag van landgeiten wordt ook wel ‘browsen’ genoemd. De Nederlandse landgeit lijkt daarmee op een ree, en juist niet op een schaap of rund. “Landgeiten zijn de ‘finishing touch’ als het gaat om natuurbeheer. Ze hebben een zelfredzaam karakter en zijn gek op houterige gewassen en onkruiden als distels, wilg en berk”, zegt Robert-Jan Prins van PWN.

Samenwerking om beheersdoelen te behalen

Hobbyfokkers, begrazingbedrijven en opdrachtgevers werken samen om de beheersdoelen – natuurgebieden niet laten dichtgroeien met bomen – te behalen. Omdat er steeds meer landbouwgrond wordt omgezet in natuurgebied, zal er meer vraag naar begrazing komen. Begrazing met landgeiten, eventueel samen met ander vee zoals schapen en Schotse Hooglanders, zal in de toekomst toenemen, verwacht Prins.

Hobbyfokkers, begrazingbedrijven en opdrachtgevers werken samen om de beheersdoelen – natuurgebieden niet laten dichtgroeien met bomen – te behalen

7.500 hectare natuur

PWN beheert in opdracht van de Provincie Noord-Holland een flink deel van de natuurgrond. Het gaat om 7.500 hectare duingebied, gelegen langs de kust. “Het is het grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland”, vertelt Prins. “Al 100 jaar wordt er drinkwater gewonnen. Daarom is het natuurgebied gespaard gebleven.”

Niet makkelijk te beheren

Natuurgebieden van enkele honderden hectares zijn niet altijd makkelijk te beheren. Daar komt bij dat er steeds meer natuurgebieden komen. “Bij de inrichting daarvan wordt soms vergeten dat het ook moeten worden beheerd. PWN werkt daarom samen met lokale begrazingsbedrijven en diverse boeren”, aldus Prins.

Landgeiten grazen vooral in natuurgebieden. Ze zijn gek op houterige gewassen en onkruiden als distels, wilg en berk.
Landgeiten grazen vooral in natuurgebieden. Ze zijn gek op houterige gewassen en onkruiden als distels, wilg en berk.

Begrazingsbedrijf

Tot een paar jaar geleden leefden er veel konijnen in het duingebied. Ziektes als myxomatose maakten een eind aan de populatie. Hoe minder konijnen, hoe meer wildgroei van planten en bomen er ontstaat. Landgeiten maken daar korte metten mee. Ze kunnen kleine hoeveelheden gif – zoals dat uit de prunus – goed hebben.

Topjes van planten

De prunus (vogelkers, bospest) is een sterk woekerende exoot die het bodemleven vergiftigt. Daarom moet hij worden bestreden. “Het voeraanbod moet wel evenwicht zijn. Op alleen prunus kan een landgeit niet leven.” Ook bijzonder is de manier van grazen. “Geiten vreten alleen de topjes van planten weg. Dit doen zij om zich te beschermen tegen maagdarmparasieten.” Met deze eetgewoonte onderscheidt de landgeit zich van andere grazers.

Grazers verhuren

Begrazingsbedrijven verhuren grazers aan bedrijven die aan natuurbeheer doen. Een van die begrazingsbedrijven is van Hans Logchies. Hij verhuurt 80 landgeiten, 90 Schotse Hooglanders, 25 konikpaarden en 400 Scottisch Blackface-schapen. Het verhuren van grazers is financieel interessant, maar wel iets wat je ‘erbij moet doen’. “Het verhuren gaat op contract. De geiten staan bijvoorbeeld op twee of drie plekken tegelijk. Dus ze leven in groepen.” Vooral de combinatie van schapen en geiten is effectief. “Die vreten samen alles op”.

De combinatie van schapen en geiten is effectief. Die vreten samen alles op

Hans Logchies

Verzorging en arbeid

Omdat de grazers een groot gebied ‘onderhouden’, worden zij niet gehoed. “Met netten maken we een afrastering van hun tijdelijke leefgebied”, vertelt Prins. Dit is wel arbeidsintensief.

Het verzorgen van dieren die over honderden hectares verspreid staan lijkt een lastige klus. Dit blijkt bij navraag wel mee te vallen. “Je moet ze jaarlijks bekappen en bij een intensieve beweiding ontwormen”, zegt Logchies.

Om de geiten makkelijk te vinden, draagt één van hen een gps-zender. “Als de pootjes droog blijven dan krijgen ze weinig problemen. Daarom kunnen ze jaarrond buiten blijven wonen.” Alleen bij een pak sneeuw en tijdens het aflammeren zijn de geiten in de stal. Dan worden zij bijgevoerd.

Fokkerij

Aan het eind van de jaren zeventig was de Nederlandse landgeit bijna uitgestorven. Het inkruisen met melkgeitrassen was hiervoor de oorzaak. Vanaf dat moment is geprobeerd het ras terug te fokken, en met succes. Het stamboek telt zo’n 2.500 dieren. Daarbuiten zijn er nog enkele duizenden. Deze dieren zijn in gebruik op commerciële basis bij begrazingsbedrijven en natuurorganisaties door het hele land.

De Landelijke Fokkersclub Nederlandse Landgeiten (LFNL) probeert nu om terug te fokken naar het oorspronkelijke ras met sterkere poten en kleinere uiers. Ze krijgen snel hanguiers, daarom kunnen de lammeren er soms niet bij.

Purmer
Marleen Purmer Redacteur
Meer over



Beheer