Landschap met alleen robots wordt saai

17-07-2021 | |
van Riel
Han van Riel Pootaardappelselecteur en voorheen boer
Als de landbouw massaal aan de robotisering gaat, zal volgens Hans van Riel leiden tot minder inzet van seizoensarbeiders. - Foto: Lex Salverda
Als de landbouw massaal aan de robotisering gaat, zal volgens Hans van Riel leiden tot minder inzet van seizoensarbeiders. - Foto: Lex Salverda

Onze beleidsmakers hebben zich tot doel gesteld de voedselproductie circulair – wat dit ook zijn mag – te maken en de kosten voor de consument laag te houden. Hun wens is dat dit kan via robotisering en terugdringen van gebruik van chemische hulpstoffen.

Stel: deze wens wordt werkelijkheid en de landbouw gaat massaal aan de robotisering, wat dan? Dan zal dit leiden tot minder inzet van seizoensarbeiders. Dan komt de volgende vraag: hoe geven we deze doorgaans minder opgeleide groep mensen zinnig (productie)werk? Landbouw is immers niet de enige productietak die massaal overgaat op automatisering. Met alleen een magere uitkering (op minimumniveau) zijn deze mensen slecht voor de economie. Zij kunnen zich alleen tweedehands producten permitteren – goed voor de circulaire economie.

Sociale leven

Hoe zal de werkende maatschappij hierop reageren? Als minder mensen afhankelijk zijn van de landbouw, zal het sociale leven in het buitengebied totaal veranderen. De kans is groot dat het voor de recreërende stedeling minder aantrekkelijk wordt, ondanks alle overheidsinspanning. Land met alleen robots wordt een saai landschap. De zo gewenste biodiversiteit zal dit niet kunnen ondervangen. Zeker niet als de natuurgebieden er alleen voor de biodiversiteit zijn en niet toegankelijk zijn voor de mens.

Land met alleen robots wordt een saai landschap

(Semi-)Ambtenaren

Dat onze sociaal voelende medemensen voor deze groep werk gaat ‘maken’ binnen de overheid, is het meest voor de hand liggend. Hiermee worden de mensen, die eens geld verdienden met productieve arbeid, (semi-)ambtenaren, die leven op staatskosten (belastinggeld). Wie brengt dit belastinggeld op? Voor de boer zijn door de circulaire-voedseleconomen ook dit soort (bij)verdiensten bedacht. Wie brengt het geld voor deze semiproductieve arbeid bijeen?

Eens hadden we een grote aardgasbel die voor de nodige luxe uitgaven garant stond. De toenmalige overheden hebben verzuimd hiervan geld opzij te zetten voor andere tijden. De Noren plukken nu en straks de vruchten van hun olie- en gasgelden via langetermijninvesteringen.

Tegenstand

De robot betaalt geen inkomstenbelasting en geen sociale premie en denkt niet aan pensioenopbouw. Het nog zwaarder belasten van de werkende klasse, die toch al op moet draaien voor de circulaire economie via allerlei klimaatinvesteringen, zal op tegenstand stuiten en deze mensen demotiveren om de stijgende staatsuitgaven te bekostigen. Van hen wordt ook nog verwacht dat zij de economie draaiende houden door uitgaven buiten hun vaste lasten om te doen.

Deze uitdaging wordt, evenals de door de buitenwacht op het bord van de boer geworpen problemen van klimaat en biodiversiteit, niet opgelost via automatisering. Bij dit alles komt de nieuwe eis van het bankwezen, Zekerheid in de vorm van grond telt niet of minder meer bij het sluiten van bedrijfsleningen.

Verwachten de banken een dalende grondprijs door dalende opbrengsten of overheidsingrijpen? Of hebben de hoge heren een alternatieve agenda, waarin staat dat de hele voedselketen moet worden ingekort, zodat hun verhaal ‘Van Grond tot Mond’ bewaarheid wordt? Waarbij niet van belang is of de boer of iemand anders deze keten beheert, als er maar zoveel mogelijk geld bij de voedsel(grondstoffen)producent terecht komt zonder voedselprijsstijging.

Grootgrondbezit

De grote mep van het mondiale voedsel komt reeds van grote productie-eenheden, waarbij vooral Rusland laat zien hoe het kan. Grootgrondbezit met daaraan gekoppeld de melkverwerking, de vleesverwerking en dan rechtstreeks naar de winkelcentra. Voor groente, fruit, eieren geldt inmiddels dezelfde constructie. Alleen voor importvoedsel is nog de vrije handel nodig.

In Europa is de boer in veel gevallen een verlengstuk van de verwerkende industrie. Dit is afgelopen jaar duidelijk gebleken bij het ineenstorten van de fritesmarkt. De boer ving niet of nauwelijks geld voor de niet verwerkte piepers, omdat de fritesafzet stagneerde. Nu de supers nauwelijks nog kunnen groeien zonder te botsen met de Mededingingsautoriteit, zullen zij gaan kijken of ze via de wens van de overheid ‘van Grond naar Mond’ hun rentabiliteit kunnen verhogen.

En de landman zijn robots ploegden voort en hij genoot van biodiverse akkers.



Beheer