NCM: 15,4 miljoen kilo fosfaatgebruiksruimte onbenut

De uitscheiding en het gebruik van fosfaat in de landbouw zijn in 2019 opnieuw gedaald. Onderaan de streep wordt meer mest verwerkt en geëxporteerd dan op basis van het overschot eigenlijk nodig is.

De fosfaatgebruiksruimte voor dierlijke mest in Nederland is vorig jaar opnieuw niet volledig benut. De onderbenutting bedraagt 15,4 miljoen kilo fosfaat, oftewel een benuttingsgraad van 89%. Al sinds 2016 is meer mest verwerkt en geëxporteerd dan op basis van het overschot in de Nederlandse landbouw minimaal nodig is. Met het oog op het nieuw aangekondigde mestbeleid en een krimpende veestapel zal het fosfaatoverschot verder dalen en de noodzaak tot exporteren en verwerken afnemen. Dat blijkt uit de inventarisatie export en verwerking van dierlijke mest van het Nederlands Centrum Mestverwaarding (NCM).

Fosfaatexcretie en -gebruik daalt

De gebruiksruimte voor fosfaat in de Nederlandse landbouw is in 2019 met 0,2 miljoen kilo fosfaat licht gedaald tot 133,5 miljoen kilo. Het grootste deel van de gebruiksruimte voor dierlijke mest in de landbouw lag in 2019 in gebied overig (72%), buiten de vee-intensieve gebieden Oost en Zuid waar respectievelijk 17% en 11% van de gebruiksruimte voor fosfaat aanwezig was.

Uitscheiding fosfaat

De uitscheiding van fosfaat is in 2019 opnieuw gedaald door een krimpende veestapel, tot 156 miljoen kilo. Dat is 3,7% minder dan het jaar ervoor toen 162 miljoen kilo uitgescheiden werd. Dat heeft er met name toe geleid dat de totale hoeveelheid beschikbare fosfaat – na plussen en minnen door onder meer. import en kunstmestgebruik – in Nederland is gedaald tot 171,4 miljoen kilo in 2019. Dat was in 2018 nog 177,9 miljoen kilo (-3,7%) en in 2015 nog 194,1 miljoen kilo (-11,7%). Het gebruik van het fosfaat door de landbouw, hobbybedrijven en natuurterreinen is nagenoeg gelijk gebleven aan vorig jaar: 137,8 miljoen kilo ten opzichte van 138 miljoen kilo in 2018.

Ruim 15 miljoen kilo niet benut

Onderaan de streep komt dat neer op een te verwerken/exporteren hoeveelheid van 33,5 miljoen kilo fosfaat in 2019. Dat was in 2015 nog 52,5 miljoen kilo (-36%). Echter, de gerealiseerde export en verwerking van mest komt in 2019 neer op 48,9 miljoen kilo fosfaat. Dat is 5,4% meer dan in 2018 en 1,5% meer dan in 2015. In 2019 is dus ruim 15 miljoen kilo (48,9 – 33,5) niet benut.

Ook stikstofexcretie daalt verder

De gebruiksruimte voor stikstof uit dierlijke mest steeg in 2019 met 5 miljoen kilo tot 384 miljoen kilo stikstof, nagenoeg gelijk aan de hoeveelheid in 2016 en 2017. Ruim 70% van de gebruiksruimte bevond zich in gebied overig, 17% in concentratiegebied Oost en 12% in Zuid. De uitscheiding van stikstof is net zoals in 2018 opnieuw gedaald, tot 489,7 miljoen kilo. In de periode ervoor – van 2015 tot 2017 – zat hier nog een stijgende lijn in.

De export en verwerking van stikstof uit dierlijke mest bedroeg in 2019 61 miljoen kilo en is toegenomen met 4,5 miljoen kilo ten opzichte van 2018. De producenten van mineralenconcentraten hebben hun afzet in 2019 verhoogd van 2,0 naar 2,5 miljoen kilo stikstof ten opzichte van 2018. De biologische omzetting van stikstof op mestverwerkingslocaties is gelijk gebleven aan de hoeveelheid van vorig jaar, zo’n 2,5 miljoen kilo stikstof.

Meer mest naar Frankrijk, minder naar Duitsland

In 2019 is, net als de jaren ervoor vanaf 2016, minder fosfaat geëxporteerd naar Duitsland. De daling is wel aanzienlijk minder sterk, namelijk 0,5 miljoen kg fosfaat ten opzichte van het jaar ervoor. Dat komt neer op 12,3 miljoen kilo. De export van fosfaat naar Frankrijk groeit verder door in de periode 2015 tot en met 2019. In 2019 is voor het eerst meer fosfaat naar Frankrijk geëxporteerd dan naar Duitsland.

Meeste stikstof naar Duitsland

Duitsland is – ondanks een forse daling – nog wel het belangrijkste land als het gaat om de export van stikstof. Vorig jaar exporteerde Nederland 15,5 miljoen kilo stikstof naar de Oosterburen, ruim 8 miljoen kilo minder dan in de periode van 2016 – 2019. Net zoals fosfaat wordt ook stikstof steeds meer naar Frankrijk geëxporteerd. In diezelfde periode nam de export toe met 4,5 miljoen kilo tot 11,6 miljoen kilo.

Sinds 2013 inventariseert NCM jaarlijks de capaciteit van export en verwerking van dierlijke mest, op verzoek van het ministerie van LNV en het agrarisch bedrijfsleven. Het rapport geeft een cijfermatige presentatie van de mestbalans van Nederland en van de omvang van de export en verwerking van mest van 2015–‘19.

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.