Nieuw GLB eist aanpassing van Nederlandse boer

Boeren kunnen deelnemen aan ecoregelingen om hun inkomenssteun aan te vullen. Dat kan bijvoorbeeld door in veenweidegebieden (op de foto Krimpenerwaard) te werken aan projecten die gericht zijn op vermindering van uitstoot van broeikasgassen. - Foto: Fred Libochant
Boeren kunnen deelnemen aan ecoregelingen om hun inkomenssteun aan te vullen. Dat kan bijvoorbeeld door in veenweidegebieden (op de foto Krimpenerwaard) te werken aan projecten die gericht zijn op vermindering van uitstoot van broeikasgassen. - Foto: Fred Libochant

De hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid moet dit jaar zijn beslag krijgen. Twee jaar later dan toenmalig Europees landbouwcommissaris Phil Hogan voor ogen had bij de presentatie in 2018. Nederlandse boeren zullen meer moeten doen om hun inkomenssteun te behouden.

Als het aan de vorig jaar afgetreden Europees commissaris Phil Hogan had gelegen, zou nu het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) al van kracht zijn. Hogan presenteerde in 2018 zijn hervormingsplannen. Toen dacht hij nog dat het mogelijk was om voor de verkiezingen van het Europees Parlement in juni 2019 de onderhandelingen af te ronden. Het liep anders.

Hogan had weliswaar een budget in zijn plannen opgenomen, hij moest toch wachten tot de lidstaten een definitief besluit hadden genomen over de meerjarenbegroting.

Meer speelruimte

De plannen van de Ier waren er voor een deel op gericht om lidstaten meer speelruimte te geven bij de verdeling van de inkomenssteun. Hogan introduceerde nationaal-strategische plannen. In die plannen moeten de lidstaten zelf invulling geven aan het landbouwbeleid. Maar wel met een aantal belangrijke randvoorwaarden: het geld moet worden ingezet om het landbouwbeleid in lijn te brengen met de afspraken in het klimaatakkoord, de biodiversiteit moet verbeteren, het water en de lucht moeten schoner, en de bodemkwaliteit mag niet verder achteruitgaan.

Aftreden Hogan

Hogan kon zijn klus niet afmaken. Hij promoveerde na de Europese verkiezingen tot handelscommissaris en moest vorig jaar het veld ruimen omdat hij zich niet aan de Ierse coronaregels had gehouden. Ondertussen was hij op de landbouwportefeuille al opgevolgd door de kleurloze Pool Janusz Wojciechowski.

Erfenis voor Wojciechowksi

Wojciechowski erfde de hervormingsplannen van Hogan. Al vanaf het begin zei de Pool dat hij vond dat het budget dat Hogan voor zijn plan had vrijgespeeld te laag was. Toen de Europese Commissie en de regeringsleiders eind vorig jaar tot een akkoord kwamen, claimde Wojciechowski het succes: er was meer geld beschikbaar voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid dan in het oorspronkelijke plan. Dat was veel van zijn voorgangers nooit gelukt. Maar aan het eind van de streep was dat een Pyrrusoverwinning. Meer geld dan oorspronkelijk begroot klinkt positief. In feite is er minder geld voor de landbouwbegroting dan in de vorige periode van zeven jaar.

Cruciale jaren

Voor de periode van 2021 tot 2027 trekt de Europese Unie € 270 miljard voor inkomensondersteuning en daarnaast is € 87 miljard beschikbaar voor plattelandsontwikkeling. Maar het nieuwe beleid zal pas in 2023 van kracht worden. De komende twee jaar zijn cruciaal voor de invulling op nationaal niveau van het nieuwe beleid. In de periode tot 2023 is wel een voorziening getroffen zodat de inkomenstoeslagen worden voortgezet.

Onderhandelingen

Er gaat nog wel wat water door de Rijn voordat het beleid vastligt. Eind vorig jaar hebben zowel de landbouwministers als het Europees Parlement standpunten ingenomen over het landbouwbeleid. Die standpunten komen niet overeen. En dus worden nu onderhandelingen gevoerd tussen het Parlement, de Raad en de Europese Commissie. De Portugese minister van Landbouw, Luís Capoulas Santos, heeft daar als voorzitter van de Europese landbouwministers een belangrijke rol in. Zijn voorganger was de Duitse Julia Klöckner, die erin is geslaagd de landbouwministers tot een gezamenlijk standpunt te brengen.

Half jaar nodig tot akkoord

De verwachting is dat het Europees Parlement en de Raad in samenspraak met de Europese Commissie wel een half jaar nodig hebben om tot een akkoord te komen. Dat akkoord moet vervolgens officieel worden bekrachtigd door zowel de landbouwministers als het Europees Parlement. Daarna zal de Europese Commissie de afspraken in regelgeving vastleggen.

Nederlands plan

Ondertussen werkt Nederland zelf aan de invulling van het Nationaal Strategisch Plan. In dat plan worden tal van mogelijkheden geboden aan boeren om hun inkomenstoeslag aan te vullen met extra beloningen voor inspanningen die ze doen. Dat plan zal in de loop van volgend jaar door de Europese Commissie worden beoordeeld, zodat het in 2023 van kracht kan worden.

In 2023 gaat het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouwbeleid (GLB) van de EU in. Wat is de grootste verandering in het nieuwe beleid en wat doet Nederland zelf? Lees dit en meer op de themapagina GLB

Braakman
Jan Braakman Redacteur

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.