Nieuwe bananenrassen om oogst in Afrika te redden

Bananenrassen ontwikkelen die resistent zijn tegen de Panamaziekte. Dat is de opdracht van een internationaal onderzoeksteam om Afrikaanse boeren te helpen en de banaan als voedingsbron te garanderen.

Een internationaal onderzoeksprogramma, Accelerated Breeding of Better Bananas (ABBB), richt zich op de ontwikkeling van nieuwe banenrassen die geschikt zijn voor de teelt in Oost-Afrika en die resistent zijn tegen de verwoestende Panamaziekte. Bananen vormen een belangrijke voedingsbron binnen het plaatselijke dieet en zijn van levensbelang voor Afrikaanse boeren en lokale gemeenschappen. Wageningen University & Research (WUR) en plantenonderzoekbedrijf KeyGene hebben zich recent aangesloten bij het internationale onderzoeksteam.

Complexe methode

Het ontwikkelen van betere rassen is duur, tijdrovend en vereist een flinke hoeveelheid land. Het onderzoeksteam wil door middel van veredelingsprogramma’s nieuwe banenrassen ontwikkelen en plaatselijke teeltsystemen en gewasbescherming verbeteren. Zo moet de productie en het productievermogen van de banaan in de Oost-Afrikaanse hoogvlakten mogelijk zijn, zonder dat de productie bedreigd wordt door de beruchte Panamaziekte. Dat is niet alleen essentieel om lokale boeren en gemeenschappen te helpen, maar ook omdat de banaan een belangrijk handelsgewas is in de tropische en subtropische regio‘s. Een van de bekendste rassen is de Cavendish-banaan. Zo’n 95% van de internationale handel in bananen, en de helft van de wereldwijd geproduceerde bananen, behoort tot deze soort. Europa en Noord-Amerika zijn belangrijke afnemers van de bananen.

Panamaziekte

Op dit moment wordt de productie daarvan bedreigd door een recent geïdentificeerde schimmelsoort, ook wel bekend als Tropical Race 4, of TR4. In 2013 is reeds een internationale TR4 Task Force opgericht, zo bericht de FAO. Deze schimmel is dodelijk voor vele banaangenotypen, waaronder de Cavendish-banaan, zo blijkt uit wetenschappelijk onderzoek. TR4 veroorzaakt de ziekte Fusarium Wilt of Banana (FWB), ofwel de beruchte Panamaziekte. Volgens WUR verspreidt deze ziekte zich wereldwijd met een zorgwekkende snelheid, op een soortgelijke wijze als de eerste zogeheten Race 1-epidemie. In de jaren vijftig van de vorige eeuw heeft deze ziekte de gehele oogst van de bananensoort Gros Michel in Midden-Amerika verwoest.

Boeren aan zet

Het team zal beginnen met het ontwikkelen van zogeheten moleculaire merkers. Hiermee kunnen Afrikaanse bananenveredelaars rassen ontwikkelen die resistent zijn tegen TR4. Met deze merkers kunnen de veredelaars zaailingen selecteren waarvan een DNA-test aangeeft dat de plant resistent is tegen de ziekte. Vervolgens worden de genen geïdentificeerd die de bananenplanten resistent maken tegen de ziektes. Dat is de belangrijkste vereiste voor de nieuwe bananenrassen. De schimmels maken gebruik van zogenoemde effectoreiwitten die het immuunsysteem van de plant verstoren. Daarmee zijn de schimmels essentieel voor zowel de ziekteverwerkker als de weerstand van de plant daartegen.

De deelname van WUR en KeyGene wordt gefinancierd door de Bill & Melinda Gates Foundation. Het internationale onderzoeksprogramma ABBB wordt gecoördineerd door het International Institute of Tropical Agriculture (IITA). WUR en KeyGene werken inmiddels vijf jaar samen op het gebied van onderzoek naar bananen, elk met hun eigen expertise en technologie.

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.