Onderzoeksbeurs van € 10 miljoen voor duurzame akkerbouw

31-03 | |
Strokenteelt met akkerranden met kruiden en bloemen. Vormen van mengteelt, zoals strokenteelt, zorgen voor plaagonderdrukking en verminderde verspreiding van ziekten. - Foto: Peter Roek
Strokenteelt met akkerranden met kruiden en bloemen. Vormen van mengteelt, zoals strokenteelt, zorgen voor plaagonderdrukking en verminderde verspreiding van ziekten. - Foto: Peter Roek

De Nationale Wetenschapsagenda financiert met € 10 miljoen een groot onderzoek dat een doorbraak moet realiseren in de transitie naar een duurzame akkerbouw. Het verhogen van biodiversiteit op de akkers is hiervan de basis, want dit leidt tot natuurlijker teeltsystemen waarbij chemisch ingrijpen minder nodig is.

Voor dit onderzoeksproject sluiten akkerbouwers, overheden, gewasbeschermingsorganisaties, veredelaars, natuurorganisaties, banken, voedselketenpartners, groene opleidingen en onderzoekers de handen ineen. Dit interdisciplinaire team ontwikkelt nieuwe kennis over ecologische principes die teeltsystemen duurzaam productief maken. Ook wordt onderzocht welke sociaal-economische en maatschappelijke factoren de transitie naar landbouwsystemen met gewasdiversiteit hinderen of juist mogelijk maken. Het project, genaamd CropMix, gaat formeel in januari 2023 van start en wordt geleid door onderzoekers Wageningen UR.

Kwetsbare akkergronden door monoculturen

De huidige Nederlandse akkerbouw en voedselproductieketen is hoog productief door grote monoculturen van gewassen die worden gevoed met veel bemesting en chemische plaag- en onkruidbestrijding, zeggen de onderzoekers. Daardoor worden akkergronden kwetsbaar, de biodiversiteit minder en worden ziekten en plagen resistent tegen chemische bestrijdingsmiddelen. De productiviteit kan daardoor afnemen.

Om deze trend om te buigen, heeft Nederland als doelstelling om de akkerbouwsector voor 2030 sterk te verduurzamen en het landbouwecosysteem te verbinden met natuurlijke ecosystemen. Om een productief en weerbaar teeltsysteem te behouden, moet het verminderen van pesticiden en bemesting worden opgevangen met alternatieven.

Mengteelt

“Door diversiteit van gewassen op de akker te verhogen, kunnen we profiteren van ecologische processen die pesticiden en bemesting deels vervangen”, stelt penvoerder Erik Poelman van het Laboratorium voor Entomologie. Vormen van mengteelt, zoals strokenteelt, zorgen voor plaagonderdrukking en verminderde verspreiding van ziekten. Dat leidt weer tot efficiënter nutriëntengebruik en zonlicht dat plantengroei bevordert. Het mes snijdt aan twee kanten, want in deze teeltsystemen neemt ook de biodiversiteit toe.

Het onderzoeksteam doet twee grote systeemproeven op gebied van gewasdiversiteit in Wageningen en Lelystad. Poelman: “We richten ons daarbij ook op de snelheid waarmee biodiversiteit van planten, insecten en in het bijzonder akkervogels op de akkers herstelt na het starten met een duurzamer teeltsysteem.”

Sturende rol akkerbouwers

Akkerbouwers krijgen een sturende rol in het onderzoek, voegt Dirk van Apeldoorn, die vanuit de leerstoelgroep Farming Systems Ecology en Wageningen Research het gebruik van gewasdiversiteit vanuit de praktijk onderzoekt, toe. “Vierentwintig akkerbouwbedrijven hebben hun nek uitgestoken om samen met ons te werken aan de noodzakelijke transitie. De ecologische vraagstukken moeten nadrukkelijk samengaan met sociaal-wetenschappelijke vraagstukken. Daarin nemen we mee hoe veranderingen in logistiek, gebruik van nieuwe technologieën, investeringen en opbrengst van duurzame akkerbouw goede verdienmodellen kunnen maken.”

Vos
Petra Vos Redacteur


Beheer