Onrust over stikstof uit bodem

Foto: ANP
Foto: ANP

Volgens stichting Agrifacts (Staf) houdt de overheid de bodem als grootste stikstofbron buiten beeld. Onjuist, zeggen wetenschappers: deze stikstof is onderdeel van de natuurlijke cyclus.

Stichting Agrifacts kopte vorige week ‘Overheid houdt grootste stikstofbron buiten stikstofbeleid’. Volgens Staf becijfert de overheid stikstof afkomstig uit de lucht tot op de gram, maar laat zij stikstof die wordt aangevoerd vanuit de bodemvoorraad volledig buiten alle stikstofcijfers. Dit terwijl door verstoring van de bodem, door bijvoorbeeld waterontrekking en ontbossing, de stikstof uit die bodemvoorraad vrijkomt, aldus Staf. De organisatie vindt het niet terecht dat deze bron buiten beschouwing blijft in het stikstofbeleid.

Kritiek vanuit wetenschap

De boodschap kan op kritiek vanuit de wetenschap rekenen. ‘Een non-issue’ noemt bodemdeskundige Franciska de Vries het persbericht van Staf. “De opname van stikstof uit de lucht en het vrijkomen daarvan is het natuurlijke verloop van de stikstofkringloop.”

De Vries is hoogleraar en onderzoeker bodemwetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam en legt uit: “De stikstof die uit de bodem vrijkomt, wordt zeker in stikstofarme systemen zoals de Natura 2000-gebieden, vrijwel meteen weer opgenomen. Deze natuurlijke cyclus wordt juist verstoord door reactief stikstof van andere bronnen.” Reactief stikstof is waar het in de stikstofdiscussie om draait: NOx en ammoniak (NH3), afkomstig van onder andere verkeer, industrie en veehouderij. “Het aanwijzen van bodemstikstof als boosdoener is de omgekeerde wereld,” aldus De Vries.

RIVM: onbalans in natuur

Ook het RIVM benadrukt dat juist toegevoegde stikstof zorgt voor onbalans in de natuur, afkomstig uit onder andere landbouw en industrie. “De natuur heeft stikstof nodig en houdt zichzelf in evenwicht,” aldus een woordvoerder. “Aan dat natuurlijke evenwicht werd de afgelopen decennia stikstof toegevoegd”.

Staf erkent dat de bodemvoorraad stikstof in principe geen kwaad kan, omdat deze is vastgelegd in organische stof, maar stelt dat de stikstofvrijgave vanuit de bodem (versneld) wordt aangejaagd door menselijk handelen. De stichting baseert zich hiervoor op metingen in Drentse natuurgebieden, en berekende op basis daarvan dat jaarlijks meer stikstof vrij zou komen uit de bodemvoorraad dan uit de gezamenlijke emissies van landbouw, industrie en logistiek.

Drenthse waterstanden

Provincie Drenthe erkent dat vastgelegd stikstof niet wordt meegenomen in rapportages, maar wel kan vrijkomen door bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld bij verdroging of omkeren van de grond. De provincie probeert te zorgen dat die stikstof in de bodem opgeslagen blijft, onder meer door waterpeilen in natuurgebieden te verhogen. De provincie wijst er echter op dat de landbouw ook juist een rol speelt in die waterstanden. Een woordvoerder van provincie Drenthe hierover: “Het moet wel gesteld worden dat het waterschap in het buitengebied onderbemaling realiseert voor het zo optimaal mogelijk bedrijven van akkerbouw.”


Medeauteur Kirsten Graumans

van Rooijen
Meer over



Beheer