Oogje dicht bij toekenning fosfaatrechten

Foto: Jan Willem van Vliet
Foto: Jan Willem van Vliet

Knelgevallen krijgen amper voet aan de grond als het gaat om de toekenning van fosfaatrechten. Des te opmerkelijker is dat ene geval waarbij wél een oogje dicht geknepen werd op het ministerie, zoals blijkt uit gewobde documenten.

Nog altijd lopen er gerechtelijke procedures over de invoering van fosfaatrechten in 2018. De wet kent niet of nauwelijks ruimte om knelgevallen tegemoet te komen, daarom stappen boeren die zichzelf als slachtoffer zien naar de rechter. Honderden zaken volgen en nog steeds zijn die gaande. Ze winnen hun zaak maar hoogst zelden, blijkt uit gegevens van het College Beroep voor het bedrijfsleven. Voorafgaand aan de rechtsgang hebben deze bedrijven ook al nul op het rekest gekregen toen ze bij het ministerie (RVO) bezwaar maakten tegen de hen toegekende aantallen fosfaatrechten.

Documenten van het ministerie die openbaar geworden zijn na Wob-procedures maken duidelijk hoezeer eerst de staatssecretaris en later de minister van landbouw bang was voor precedentwerking: als je het ene knelgeval honoreert, dan staan er morgen tien andere op de stoep en ga je alsnog ver over het fosfaatplafond. Uit gewobde stukken blijkt hoe consequent en volhardend het ministerie verzoeken om coulance afwimpelde.

Blaarkoppen

Des te opmerkelijker is het verhaal van die ene boer die wél iets geregeld kreeg, dankzij goede contacten en een in de ogen van de mensen op het ministerie sympathiek verhaal. Het gaat om een bedrijf in het noorden van het land met 150 blaarkoppen. De dieren stonden in 2018 te boek als vleesvee, waardoor geen rechten nodig waren, conform de ontheffingsregeling die daarvoor geldt. Maar in 2019 besloot de ondernemer dat hij blaarkoppen wilde gaan melken. Dat er dan fosfaatrechten moesten komen, nam hij voor lief, die schafte hij aan. Maar er was wel een probleem: eenmaal aan de melk, dan zouden met terugwerkende kracht ook fosfaatrechten nodig zijn voor het jaar 2018. En dat kon niet meer. Een onmogelijke situatie. Het alternatief voor de boer was: beginnen met een nieuwe veestapel, maar dat kost natuurlijk een paar jaar.

Oogje dicht

Binnen het ministerie ontstond een discussie of het mogelijk was om deze veehouder tegemoet te komen. De stemming was aanvankelijk: het kan niet, punt uit, want er ontstaat met terugwerkende kracht een illegale situatie over het jaar 2018. Maar dat vonden anderen op het ministerie toch wel erg jammer. Dit memo van een van de ambtenaren van de directie Juridische Zaken (WJZ) van 16 juli 2019 is tekenend: ‘Ik zanik vooral zo omdat deze boer echt alles doet wat we beleidsmatig zouden willen en nota bene zelf zijn fosfaatrechten koopt. Het enige wat we hoeven te doen is een oogje dichtknijpen voor zijn situatie in 2018 (ofwel een ontheffing verlenen).’ Als extra argument dient nog dat het bedrijf samenwerkt met Wageningen UR en dat de minister daar die nazomer op bezoek zou gaan.

Uiteindelijk gaat er een advies naar de minister om in dit geval wél gebruik te maken van haar bevoegdheid om ontheffing te verlenen.

Mede-auteur: Klaas van der Horst

Oppewal
Johan Oppewal Redacteur

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.