Overheid mag fouten niet via LTO gladstrijken

Haanstra
Het wordt steeds duidelijker dat grote delen van het stikstofbeleid buiten de democratische processen zijn gevallen, en worden ingevuld door ambtenaren. LTO mag dergelijk ontoelaatbaar overheidshandelen niet laten passeren, vindt akkerbouwer en LTO-lid Jaap Haanstra. - Foto's: Herbert Wiggerman, Roel Dijkstra Fotografie
Het wordt steeds duidelijker dat grote delen van het stikstofbeleid buiten de democratische processen zijn gevallen, en worden ingevuld door ambtenaren. LTO mag dergelijk ontoelaatbaar overheidshandelen niet laten passeren, vindt akkerbouwer en LTO-lid Jaap Haanstra. - Foto's: Herbert Wiggerman, Roel Dijkstra Fotografie

De gaten in het stikstofbeleid worden alsmaar groter. Natuur- en milieuorganisaties krijgen zo steeds meer mogelijkheden om bedrijven om zeep te helpen. Belangenbehartiger LTO moet dit een halt toe roepen, vindt akkerbouwer Jaap Haanstra.

De agrarische visie van het landbouwministerie komt goed uit de verf. De redactie van Nieuwe Oogst stelde welgeteld geen enkele kritische vraag aan demissionair minister Carola Schouten, in het drie kwartier durende interview. Het interview werd afgelopen weekend gepubliceerd. Ik was teleurgesteld. De gekozen onderwerpen, zoals stikstof en fosfaat, vond ik goed. Juist deze onderwerpen leenden zich voor een kritische ondervraging van de minister.

Schouten benutte alle ruimte die haar geboden werd, om haar agrarische visie ongehinderd te promoten via de LTO-kanalen. Dat Schouten haar visie verkondigt is haar goed recht, maar ik wil een belangenorganisatie zien die mijn kritische vragen aan haar stelt. Wat mij het meeste raakte was de bewering: ‘Er is stikstofruimte nodig om de PAS-melders te legaliseren, om handhaving te voorkomen’.

Een chaotischer dossier dan stikstof is er haast niet. De PAS-wetgeving die in 2015 werd ingevoerd, ging in 2019 onderuit omdat die niet goed in elkaar zat. Vóór invoering werd hiervoor al gewaarschuwd door juristen. De PAS-wetgeving die we daarvoor hadden, was juridisch ook al vastgelopen. De nieuwe stikstofwet, waar de Eerste Kamer zich binnenkort over uitspreekt, lijkt ook geen lang leven beschoren. Juristen wijzen daar nu al op.

Sigaar uit eigen doos

LTO ijvert er net als de minister voor, dat de Eerste Kamer de stikstofwet in maart aanneemt. Met als reden: de PAS-melders. Schouten stelt dat er stikstofruimte nodig is om de PAS-melders te legaliseren. Die stikstofruimte moet geleverd worden door de landbouw zelf. Met andere woorden: de overheid maakt grote fouten in de juridische onderbouwing, de landbouw moet het probleem dat de overheid heeft veroorzaakt, oplossen. Waarom accepteert LTO deze sigaar uit eigen doos?

De minister laat boeren geloven dat alleen de stikstofemissies en deposities van de vergunde bedrijven in stikstofmodel Aerius zit. Omdat de depositie niet mag toenemen, moet er eerst stikstofruimte bij anderen worden weggehaald, alvorens de bedrijven zonder vergunning, inclusief de PAS-melders, kunnen worden geholpen.

Dit is een volstrekt verkeerde voorstelling van zaken. Alle boerenbedrijven zitten namelijk sinds jaar en dag in Aerius, inclusief het aantal dieren dat zij hebben opgegeven bij de landbouwtelling en/of de I&R. Elk jaar worden de gegevens geactualiseerd. Dit geldt overigens ook voor andere bedrijven, zoals in de bouw. Aerius werkt niet op basis van vergunningen en PAS-meldingen. Hoezo moet er eerst stikstofruimte worden gevonden om PAS-melders te kunnen compenseren?

Grootschalig bijplussen

Vervolgens zien wij een overheid die de effecten van het bijplussen van natuur bagatelliseert. Het areaal aan stikstofgevoelige natuur is de afgelopen paar jaar verdubbeld, buiten de democratische processen om. Provincies werden erdoor overvallen, en kunnen nog altijd geen onderbouwing laten zien voor de talrijke vreemde natuurkarteringen. Dit grootschalige bijplussen heeft als gevolg dat de depositie van heel veel boerenbedrijven in Aerius is toegenomen. Sterker nog: de depositie van de landbouw op stikstofgevoelige natuur is hierdoor ongeveer verdubbeld.

De legalisatie van PAS-melders wordt lastiger, als de depositie is toegenomen, geven lokale overheden nu toe. Maar dan zijn we er nog niet, onlangs werd toegegeven dat er ook een waslijst aan soorten is bijgeplust, die beschermd moeten worden. Als wij dit aankaarten, strijken bestuurders nerveus over hun stropdas en haasten zich met de woorden: “Het heeft geen effect voor bestaande vergunningen hoor” – met ander woorden: slaapt u rustig verder. Bestuurders die hiervoor betaald worden, zouden beter waarschuwen voor de consequenties en zich inzetten voor het dichten van de gaten.

Gaten in stikstofbeleid steeds groter

Het wordt steeds duidelijker dat grote delen van het stikstofbeleid buiten de democratische processen zijn gevallen, en worden ingevuld door ambtenaren. De gaten in het stikstofbeleid worden alsmaar groter. Zo ook de mogelijkheden voor natuur- en milieuorganisaties om bedrijven om zeep te helpen. LTO mag dergelijk ontoelaatbaar overheidshandelen niet laten passeren.

Als LTO-lid spreek ik mijn organisatie daar bij deze op aan. Ik hoop dat veel collega LTO-leden dit ook zullen doen. Denk erom dat wij boeren met elkaar, samen LTO zijn. Als leden zien dat iets niet goed gaat, is het onze taak om dat duidelijk te maken. Een minister behoort de gevolgen van de fouten in haar beleid niet over de rug van de boeren en via het mediakanaal van de boeren glad te strijken. Tenslotte zijn we geen bananenmonarchie, toch?

Jaap Haanstra is akkerbouwer in Luttelgeest

Meer over

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.