Overlijdensproces pacht lijkt begonnen

Willemink
Het pachtnormsysteem leidt er onder meer toe dat in de Droogmakerijen, zoals hier in de Beemster, een extreem lage regionorm overblijft, zegt Jan Willemink. Hierdoor moet er voor de verpachters veel geld bij. - Foto: Fotopersbureau Dijkstra
Het pachtnormsysteem leidt er onder meer toe dat in de Droogmakerijen, zoals hier in de Beemster, een extreem lage regionorm overblijft, zegt Jan Willemink. Hierdoor moet er voor de verpachters veel geld bij. - Foto: Fotopersbureau Dijkstra

De nieuwe pachtnormen zijn niet goed voor verpachters, vindt Jan Willemink van de Nederlandse Vereniging van Rentmeesters (NVR). Hij vreest dat het areaal reguliere pacht verder zal dalen en pleit voor aanpassing van het systeem.

De pachtnormen 2020 zijn bekend. Ook nu worden we hier niet gelukkig van. Is dat vreemd? Nee, al jaren zien wij dat het huidige systeem van de pachtnormen niet goed functioneert. Ieder jaar wordt de werkbaarheid in het veld slechter.

Pachters prijzen zich natuurlijk gelukkig dat nu over de hele linie de veranderpercentages negatief zijn. Daardoor zullen de pachtsommen over het algemeen verder dalen. Een paar jaar geleden heb ik al aangegeven dat we naar een evenwichtig systeem moeten voor beide partijen, waarbij het voor de pachter mogelijk is een inkomen te verwerven en voor de verpachter netto een redelijk direct rendement overblijft. Daarbij moet er bereidheid zijn te luisteren naar elkaar en zouden we enige empathie moeten betrachten.

Uitholling pacht

Tot nu lijkt het erop dat we roependen in de woestijn zijn, zonder dat de politiek ons de helpende hand wil reiken. We moeten naar een werkbaar systeem en niet stug vasthouden aan een systematiek die er voor zorgt dat ieder jaar het instrument pacht verder uitgehold wordt. Weer wil ik herinneren aan het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer van enkele jaren geleden, waarbij alle partijen aangaven dat pacht een belangrijk financieringsinstrument is voor de landbouw. Als particuliere eigenaren structureel meer belasting moeten betalen dan er aan pachtopbrengst binnenkomt, is er uiteindelijk maar één oplossing mogelijk: het verpachte areaal verkopen, waardoor reguliere pacht steeds minder belangrijk gaat worden. De landbouw is hiermee niet gebaat.

Inkomensondersteuning

Agrariërs mogen aangeven dat zij niet in staat zijn hogere pacht te betalen. Zij genieten een inkomstenondersteuning die veelal inclusief groentoeslag een fors gedeelte van de pachtsom dekt. In de Droogmakerijen gaat het veranderpercentage opnieuw fors onderuit met 21% en blijft over een extreem lage regionorm van € 255 per hectare. In deze polders moet er voor de verpachters veel geld bij.

In begin 2019 heb ik er al voor gepleit om box 3 van de inkomstenbelasting zodanig aan te passen dat verpachters, net als de pachters, een vorm van inkomstenondersteuning zouden krijgen. Tot nu toe is het juist de andere kant op gegaan. In geval van langdurige pacht wordt nu 60% in plaats van 50% van de normwaarde aangehouden.

Tijdens deze verschrikkelijk coronaperiode heeft onze minister-president meerdere malen geroepen dat wij moeten luisteren naar deskundigen. Dat zou de politiek niet alleen in de zorg moeten doen, maar ook op andere terreinen. Een paar jaar geleden hebben wij een voorstel gedaan voor herziening van het huidige systeem, waarop nimmer is gereageerd.

Huidige pachtnormensysteem is een loterij

Loterij

Terug naar de pachtnormen 2020. Het valt op dat in 2 regio’s een positief veranderpercentage aan de orde is. Dat zijn de Flevopolder en het Zuidwestelijk Akkerbouwgebied. Kennelijk heeft de overheid goed voor zichzelf gezorgd want pachters van haar eigendommen in de nieuwe polders worden geconfronteerd met een positief veranderpercentage van 12%. Het Zuidwestelijk Akkerbouwgebied krijgt 20% voor de kiezen, zullen de betreffende agrariërs aangeven. Maar na een extreem hoge korting van 38% in 2019 in deze regio is dit nog veel te laag. De normen waren daar tot 2019 altijd hoger dan in Westelijk Holland. Dat loopt nu dus al een paar jaar uit de pas, terwijl er naar mijn overtuiging aan de kwaliteit van de bodem niets is veranderd. Bovendien, 20% van een laag bedrag is nog laag en 38% van een hoog bedrag is fors.

Wederom stellen wij vast dat het huidige pachtnormensysteem een loterij is, niet werkbaar is en roept om herziening.

Ministerie

Blij waren wij een paar jaar geleden dat het Ministerie van Landbouw herrezen is met zoals in het begin leek een energieke nieuwe minister aan het roer. Nu constateren we dat dat zij problemen stapelt en nalaat de oudste problemen op te lossen.

Natuurlijk realiseren wij ons dat met dit verhaal feitelijk niets nieuws onder de horizon is, maar laten we niets van ons horen zou het kunnen lijken dat wij in deze situatie berusten. Dat is niet het geval. Graag zouden wij een voor beide partijen werkbaar systeem willen hebben, zodat langdurige pacht behouden blijft. Daarvoor willen wij ons als rentmeesters op een positieve wijze inzetten.

Vorig jaar was de titel van mijn opinieverhaal nog: Hoe lang hebben we nog pacht? In positieve zin is hieraan niets gewijzigd. We moeten helaas constateren dat het overlijdensproces van reguliere pacht in werking is gesteld. Vreemd, omdat juist de minister heeft aangegeven dat deze vorm van pacht behouden moet blijven. Laten we er dan met elkaar eindelijk eens wat aan doen. Met de pachtnormen 2020 zal het areaal regulier verpachte grond ook het komende jaar in omvang afnemen.

Jan Willemink is voorzitter van de werkgroep Pacht van de Nederlandse Vereniging van Rentmeesters (NVR).

Prijsinformatie over landbouwgrond vind je op FoodAgribusiness.nl/markt



Beheer