‘Patrijs hoort thuis in de Bollenstreek’

Anja van Servellen: “Als we het biotoop van de patrijs verbeteren, liften veel andere dieren en planten mee.” - Foto: Fred Libochant
Anja van Servellen: “Als we het biotoop van de patrijs verbeteren, liften veel andere dieren en planten mee.” - Foto: Fred Libochant

De patrijs heeft het moeilijk in de Bollenstreek, er zijn nog dertig broedparen over. Met subsidie van stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel gaat de Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging Geestgrond heggen en hagen aanplanten. Initiator is Anja van Servellen. “Bollenvelden en patrijzen horen bij elkaar.”

Eigenlijk is het een wonder dat er nog patrijzen broeden in de Bollenstreek. Het land wordt intensief bewerkt, veel heggen en hagen zijn verdwenen, er lopen meer vossen rond en juist in het broedseizoen wemelt het van de toeristen. “Toch is de patrijs niet verdwenen”, zegt Anja van Servellen. “Nog zo’n dertig broedparen zijn er over. De grote uitdaging is om dat aantal omhoog te krijgen. Op weg naar een stabiele populatie. Bijvoorbeeld door heggen en hagen aan te planten. Die bieden schuilgelegenheid en voedsel.”

De subsidie is ook een pluim voor de bollenkwekers die in ons project actief zijn

Zeven maatregelen

Van Servellen uit Voorhout (Z.-H.) is bestuurslid van de Agrarische Natuur- en Landschapsvereniging Geestgrond en trekker van het patrijzenproject. Geestgrond bedacht samen met een groep bollenkwekers zeven maatregelen om de leefomgeving voor de patrijs in de Bollenstreek aantrekkelijker te maken. Aanplant van heggen en hagen is daar een van, misschien wel de belangrijkste.

Juist voor die maatregel krijgt Geestgrond subsidie uit het innovatiefonds van de stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel, zo werd onlangs bekend. “Ons project is een van de tien in Nederland die een premie ontvangen. Dat is geweldig goed nieuws. Op de eerste plaats omdat we nu echt kunnen gaan planten. De subsidie is ook een pluim voor de bollenkwekers die in ons project actief zijn. Ze staan te boek als gifmengers, niet terecht trouwens, maar door deze premie krijgen ze waardering voor hun inzet voor de biodiversiteit.”

Dat prachtige krakende geluid in de winter, je hoort het steeds minder. Dat doet pijn.

Heggen en hagen van groot belang

Van Servellen (71) was tijdens haar werkzame leven consulent bij een van de toenmalige plattelandsvrouwenorganisaties. Ze woont met haar man al lange tijd in de Bollenstreek en omschrijft zichzelf als amateur vogelaar. “De achteruitgang van de patrijs gaat mij aan het hart. Dat prachtige krakende geluid in de winter, je hoort het steeds minder. Dat doet pijn. Bollenvelden en patrijzen, ze horen bij elkaar. Als we geen actie ondernemen, verdwijnt de vogel uit deze streek. Nu ik met pensioen ben, heb ik tijd om me in te zetten voor de patrijs.”

Niet alleen patrijs de dupe

Rust en beschutting, meer aanbod aan insecten voor jonge patrijzen en jaarrond aanbod aan voedsel voor volwassen patrijzen, daar zijn de maatregelen van Geestgrond op gericht. “Heggen en hagen zijn daarvoor van groot belang. Die waren er in het verleden, vooral om erosie tegen te gaan. Ze zijn helaas voor een groot deel verdwenen. Elke vierkante meter is nodig voor de bollenteelt, tegen erosie worden andere maatregelen genomen en de steeds grotere machines rijden de hagen kapot. De intensivering en schaalvergroting, hoe begrijpelijk ook, eisen hun tol. De patrijs is daarvan de dupe, maar ook andere vogels, zoogdieren en insecten. Als we het biotoop van de patrijs verbeteren, liften veel andere dieren en planten mee.”

Met de subsidie van stichting Deltaplan Biodiversiteitsherstel gaat Geestgrond plantmateriaal kopen en aanplanten. Vooral rond bollenvelden maar ook langs bedrijfsgebouwen. Minstens 1.000 meter aan nieuwe heggen en hagen gaat er komen. “Dat lijkt weinig, maar is een belangrijke eerste stap. We zijn ook bezig met andere fondsen, bijvoorbeeld van de provincie Zuid-Holland. Zo ontstaat een sneeuwbaleffect.”

Afspraken over beheer en onderhoud

Een eerste oproep onder bollentelers gaf veel respons. “Die 1.000 meter kunnen we makkelijk neerzetten. Veel telers willen zich voor de patrijs inzetten, zeker nu wij voor het plantmateriaal zorgen. We maken natuurlijk afspraken over beheer en onderhoud van de nieuwe heggen. Dat is voor de ondernemers geen probleem, ook al krijgen ze daar geen vergoeding voor. Er zijn er genoeg die zich graag inzetten voor landschap en natuur.”

Komende weken wordt onderzocht op welke plekken de heggen het beste geplaatst kunnen worden. “Dat doen we samen met het historisch genootschap en onze vogeltellers. De patrijs komt nu nog voor in zeven polders in de Bollenstreek. Juist daar gaan we het leefgebied verbeteren. Volgend voorjaar gaan we aanplanten. Alle betrokkenen kijken daar naar uit.”

van Cooten
Aart van Cooten Freelance redacteur


Beheer