Peter Drenth: ‘De sector overslaan was niet goed’

15-11-2019 | Laatste update op 13-01 | |
Gelderse landbouwgedeputeerde Peter Drenth (CDA) in gesprek met boeren tijdens een demonstratie bij het provinciehuis van Gelderland op 14 oktober. - Foto: ANP - Foto: Piroschka van de Wouw
Gelderse landbouwgedeputeerde Peter Drenth (CDA) in gesprek met boeren tijdens een demonstratie bij het provinciehuis van Gelderland op 14 oktober. - Foto: ANP

Onder aanvoering van Gelders gedeputeerde Peter Drenth werken de provincies opnieuw aan de stikstofregels. Drenth kijkt terug en blikt vooruit. “We gaan het anders doen, maar overleg voeren betekent niet dat de landbouw altijd zijn zin krijgt.”

Gelders gedeputeerde Peter Drenth is zonder dat hij dat wilde in een mallemolen van het stikstofbeleid terechtgekomen. De uitspraak van de Raad van State op 29 mei van dit jaar staat hem helder voor de geest. “Die uitspraak ging veel verder dan ook maar iemand had verwacht. Het ging zelfs verder dan bestuurders hadden gedacht.”

Advies Commissie-Remkes zorgde voor urgentie

Toch bleef het aanvankelijk rustig. Pas nadat het Adviescollege Stikstofproblematiek – meestal aangeduid als de Commissie-Remkes – met een eerste advies was gekomen, begon het gevoel van urgentie landelijk post te vatten. Het kabinet zag zich genoodzaakt met het advies van Remkes in de hand maatregelen aan te kondigen, de provincies op hun beurt werden in dat proces meegenomen. “Anderhalve week na het verschijnen van het rapport van Commissie-Remkes lag er al een brief van het kabinet”, zegt Drenth met een intonatie, die duidelijk maakt dat die snelheid uitzonderlijk is.

Anderhalve week na het verschijnen van het rapport van Commissie-Remkes lag er al een brief van het kabinet

Beleidsregels provincies volgden snel

Kort daarna kwamen de twaalf provincies met een onderling afgestemd stelsel van beleidsregels. Binnen een week hadden de colleges een besluit genomen over de nieuwe verordening. Drenth was als portefeuillehouder Vitaal Platteland in het Interprovinciaal Overleg nauw bij de totstandkoming ervan betrokken. “In een moordend tempo”, zegt Drenth terugkijkend. “In die snelheid is er licht ontstaan tussen de brief van het kabinet en de beleidsregels van de provincies.”

Onjuiste berichten op social media

Het verschil in de provinciale beleidsregels en de kabinetsbrief was een van de oorzaken van de onrust die leidde tot nationaal en provinciaal boerenprotest. Alle provinciehuizen kregen boeren op bezoek die zich voor een blok gezet voelden, die het idee hadden dat hun rechten niet meer werden gerespecteerd.

Niemand kende de beleidsregels. Dat leidde tot heel veel verschillende interpretaties

“Er was veel ruis op de lijn”, constateert Drenth. Onjuiste berichten kregen op sociale media een eigen dynamiek, waartegen geen kruid gewassen was. Drenth snapt wel dat er onrust ontstond. “Er was geen enkel contact geweest met welke sector dan ook. Niemand kende de beleidsregels. Dat leidde tot heel veel verschillende interpretaties. Er was geen houden meer aan.”

Lukraak boerderijen onteigenen kán provincie niet

Er zaten elementen in de provinciale beleidsregels die de bedoeling hadden om boeren te beschermen, maar die werden uitgelegd als een maatregel tégen boeren. Drenth en zijn collega-gedeputeerden moesten op eieren lopen om de beleidsregels overeind te houden. Eén van de misverstanden die Drenth aanhaalt, is het idee dat de provincie lukraak boerderijen zou gaan onteigenen. “Dat kán helemaal niet.”

Een ander misverstand was de ‘onteigening’ van fosfaat- en dierrechten. Hoewel het juist de bedoeling was niet aan de fosfaatrechten te tornen, ontstond het idee dat dat wel zo was. “En daarmee werd een open zenuw geraakt, die ik goed kan plaatsen. De emotie liep zo hoog op, dat er niet veel meer viel uit te leggen.”

We nemen de tijd tot 1 december om een heldere lijn neer te zetten

Sectoren vooraf informeren

Drenth trekt het boetekleed aan: “Er zijn stappen overgeslagen. We hebben niet met de betrokken sectoren gepraat. We hebben nu afgesproken: dat gaan we anders doen. We laten de landsadvocaat kijken naar de beleidsregels en de effecten daarvan. En we gaan ook met de sectoren in gesprek om te horen wat zij ervan vinden.”

Tal van vragen liggen op tafel: Kunnen dierrechten worden ingenomen? Hoe zit het met de fosfaatrechten? Wat is bepalend voor de stikstofemissie, de vergunning of de diertellingen? “We nemen de tijd tot 1 december om een heldere lijn neer te zetten.”

Hoe die lijn eruit zou moeten zien, wil Drenth in dit stadium niet zeggen. Hij heeft wel ideeën, maar juist ook om onrust of verkeerde interpretaties te voorkomen, laat hij niet het achterste van zijn tong zien. “We gaan de tijd nemen, zodat we ook kunnen nadenken over hoe we dit gaan communiceren, om te voorkomen dat er weer allerlei verhalen de ronde gaan die niet waar zijn.”

Terugkijkend op het hele proces zegt hij dat het beter was geweest als de sectoren, landbouw en daarbuiten, hadden geweten wat eraan zat te komen.

Overleg met de sector betekent niet dat de sector zelf de beleidsregels kan schrijven

Gelders college voert gesprekken met diverse sectoren

Dat gaat nu anders, belooft hij. Maar hij plaatst meteen een winstwaarschuwing. “Overleg betekent niet dat de sector zelf de beleidsregels kan schrijven. Dat we overleg voeren betekent niet dat de landbouw altijd zijn zin krijgt.” Drenth en zijn collega’s in het Gelders college voeren ondertussen gesprekken met de verschillende sectoren. “De vraagstukken die in de agro-sector spelen, zijn bijna gelijk aan de vraagstukken bij de industrie”, constateert hij. Ook in de industrie zijn er vergunningen verleend die niet geheel zijn gerealiseerd. Ook daar zijn bedrijfslocaties met vergunningen, waar op dit moment geen activiteiten plaats hebben.

Het zijn niet de boeren die moeten bloeden voor de bouwers

Gelderse oplossingen toepassen in andere provincies

Oplossingen die in Gelderland worden gevonden, kunnen ook in de rest van Nederland worden toegepast. “Een op de acht Nederlanders woont in Gelderland. Wij hebben het meeste natuurgebied, wij zijn de derde industriële provincie. Bijna alle grote verkeersaders naar Duitsland lopen door Gelderland. Er is in onze provincie geen plek waar je verder dan 10 kilometer van een Natura 2000-gebied af staat. Alle vragen die er zijn in het stikstofdossier, vind je in Gelderland. Ik denk niet dat we uit de discussie komen als we zeggen dat de oplossing uit de landbouw moet komen. Het zijn niet de boeren die moeten bloeden voor de bouwers. We zullen allemaal moeten meehelpen. We leven in een klein land, met veel mensen, dat is al heel lang zo. Daarom zijn we zo goed in polderen. Remkes is duidelijk: Niet alles kan.”

Beleidsregels stikstof van kracht, toch vergunningverlening

En, zegt hij, het is goed te weten dat in tien van de twaalf provincies de beleidsregels gewoon van kracht zijn en dat er ook vergunningen voor onder andere woningbouw kunnen worden verleend.

Hij weet van de meer dan 50 gemeenten in zijn eigen provincie niet precies hoeveel vergunningen er sinds de uitspraak van de Raad van State zijn verleend. Maar het is volgens hem echt niet zo dat alles op een stapel gaat en dat er geen vergunningen meer worden verleend. Een sector uitgezonderd: mede onder druk van het boerenprotest zijn de beleidsregels voor de land- en tuinbouw even opgeschort. Het Gelderse college wil eerst een ordentelijk gesprek voeren met de land- en tuinbouw. “Dit betekent ook dat er geen kassen kunnen worden gebouwd.”

In het stikstofdossier is het niet de vraag wie het meeste gelijk heeft, zegt Drenth. “Daar schiet je niets mee op.”

Braakman
Jan Braakman Redacteur



Beheer