SER: Politiek moet kaders stellen voor landbouwakkoord

landbouwakkoord SER
SER-lid en Wagenings hoogleraar Bestuurskunde Katrien Termeer: “De gesprekken moeten op een andere manier gevoerd worden dan tot nu toe”. - Foto: SER

Een landbouwakkoord is nodig voor de versnelling naar een economische, ecologische en sociaal duurzame landbouw. Dat concludeert de Sociaal Economische Raad (SER). Volgens de onderzoekers is een akkoord ook haalbaar.

Veel pogingen om als landbouw gezamenlijk tot een breed gedragen toekomstvisie te komen, strandden. De verdeeldheid in de agrarische sector is de laatste jaren alleen maar toegenomen. De meest recente serieuze poging, van het LandbouwCollectief onder leiding van Aalt Dijkhuizen, spatte uiteindelijk toch uiteen.

Op verzoek van de Tweede Kamer vroeg demissionair minister van landbouw Carola Schouten de Sociaal Economische Raad (SER) om een verkenning uit te voeren naar de mogelijkheden om tot een landbouwakkoord te komen, zoals eerder ook een klimaatakkoord en een pensioenakkoord werden gesloten. Stuk voor stuk ingewikkelde dossiers waarbij partijen met sterk uiteenlopende belangen toch tot een akkoord kwamen.

SER: brede urgentie voor landbouwakkoord

SER-lid en Wagenings hoogleraar Bestuurskunde Katrien Termeer concludeert na een verkenning met zo’n vijftig organisaties en tachtig personen dat de bereidheid om tot een akkoord te komen er is. De urgentie voor een akkoord wordt breed gezien. Niet alleen de urgentie vanwege milieuproblemen, maar ook vanwege de financiële marges, de onzekerheid en het gevoel van boeren niet gewaardeerd te worden. Het moet blijken of alle partijen zich uiteindelijk committeren aan het plan.

Zeven transitiemodellen bieden meer perspectief

“Garanties hebben we niet, wel ervaring”, zegt de onderzoeker. “De gesprekken moeten op een andere manier gevoerd worden dan tot nu toe”, aldus Termeer. De zeven transitiemodellen moeten voor boeren en agribusiness meer perspectief bieden dan het huidige perspectief van onzekerheid en grenzen die bereikt worden. Termeer adviseert vooral te richten op herstel van vertrouwen. Diskwalificeren en intimideren hoort daar niet bij, zegt ze.

SER geeft in het advies vooral een voorzet voor de wijze waarop tot een akkoord kan worden gekomen. In de eerste plaats moet de politiek randvoorwaarden stellen in de vorm van voortschrijdende normen voor een reeks van jaren. Niet alleen op het gebied van milieu, maar ook voor dierenwelzijn, economische en sociale aspecten. Veel zaken zijn al vastgelegd in Europese en nationale regelgeving. Ook moeten er afspraken worden gemaakt over beschikbaar budget.

Termeer: sectorbrede tafels

Vervolgens gaat een kernteam bestaande uit een voorzitter met een publiek-privaat kernteam aan de slag. In de zeven voorgestelde transitiepaden worden per richting overlegteams samengesteld, afhankelijk van het onderwerp: als het gaat om natuur- en landschapsbeheer komen meer natuurorganisaties aan tafel dan bij de koers gericht op hightech landbouw. Termeer adviseert nadrukkelijk sectorbrede tafels in te richten. “Als je het per sector inricht, blijf je in de dezelfde cirkels ronddraaien”, is de ervaring van Termeer.

Meer aandacht voor jonge boeren

In het hele proces moet nadrukkelijk aandacht komen voor jonge boeren en jongeren uit de ketenpartijen. “Het gaat om hun toekomst, maar ze spreken minder vaak mee omdat ze het te druk hebben met hun bedrijf”, aldus de SER. Het verdienvermogen van de boer en de positie en scholing van werknemers binnen de sector verdienen ook bijzondere aandacht, aldus de verkenners.

Deelname van partijen aan het landbouwakkoord is niet vrijblijvend: ketenpartijen hebben ook een rol bij de financiering en het naleven van afspraken. Iedereen heeft zijn verantwoordelijkheid om zich ook te committeren aan het volledige voorstel. Het advies van de SER zal op de formatietafel komen voor een nieuw kabinet.

Lees ook: SER: landbouwakkoord nodig voor verduurzaming

Vermaas
Mariska Vermaas Redacteur



Beheer