Stip op de horizon?

Foto: Canva
Foto: Canva

Bij discussies over de vraag waar het met de landbouw naartoe moet, stellen zowel bedrijfsleven als overheid vaak dat een stip op de horizon nodig is, waar ondernemers zich op kunnen richten. De gedachte is dat dan alles wel in orde komt.

Ik betwijfel dat. Een stip op de horizon is een zaak van lange adem; de kortetermijnproblemen worden er niet mee opgelost. Wat heb je aan een stip op de horizon als je tot je nek in een moeras zit, door het geklungel van de politiek rond PAS, fosfaatrechten en dergelijke, waarbij het beleid almaar achter de feiten aandraaft?

Welke schapenhouder dacht tien jaar geleden aan bedreiging door wolven?

Bovendien is de horizon voortdurend in beweging, doordat inzichten en omstandigheden veranderen. Er treden geopolitieke verschuivingen op, zoals de opkomst van China. Er zijn regeringswisselingen in binnen- en buitenland, met soms ingrijpende beleidswijzigingen. Door het populisme wordt dat erger, zoals bijvoorbeeld bij de brexit.

Meer onzekerheid en wijziging van perspectief.

Ontwikkelingen in de natuur, zoals de klimaatverandering en het optreden van pandemieën, zorgen eveneens voor meer onzekerheid en wijziging van perspectief. Covid-19 zal, mede door tendensen als globalisering en achteruitgang van de natuur, zeker niet de laatste pandemie zijn. En welke schapenhouder dacht tien jaar geleden aan bedreiging door wolven?

De wetenschap

Ook de wetenschap biedt, anders dan de beoefenaars ervan vaak suggereren, lang niet altijd houvast, want wetenschappelijke inzichten veranderen regelmatig. Dat blijkt bijvoorbeeld bij de klimaateffecten van biomassa en het geharrewar over de ammoniakemissie en het effect van maatregelen daartegen. Ook spreken wetenschappers elkaar nogal eens tegen, zoals bij de welles-nietesdiscussie over de bijensterfte. De beoordeling van een verschijnsel of een voorstel is vaak afhankelijk van het onderzoeksgebied of de maatschappijvisie van de betrokken wetenschapper, en soms van de opdrachtgever. De discussie over de krimp van de veestapel vormt daarvan een voorbeeld.

Op het verkeerde been gezet

Als ik me niet vergis worden de onzekerheden de laatste decennia eerder groter dan kleiner. Daardoor veranderen perspectieven sneller, komen prognoses eerder op losse schroeven te staan en worden agrariërs, en niet alleen zij, vaker op het verkeerde been gezet. Met een stip op de horizon wordt dat niet anders.

van Bruchem
Cees van Bruchem Columnist

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.