Supermarktketen Colruyt schiet boer terug in de tijd

03-10-2020 | |
Vandamme
Aardappeloogst op een Belgische akker. De boer of tuinder moet zelf kunnen beslissen wat hij of zij op de boerderij doet, bio telen of niet, dieren houden of niet, vindt Hendrik Vandamme. - Foto: Peter Roek
Aardappeloogst op een Belgische akker. De boer of tuinder moet zelf kunnen beslissen wat hij of zij op de boerderij doet, bio telen of niet, dieren houden of niet, vindt Hendrik Vandamme. - Foto: Peter Roek

De Belgische supermarktketen Colruyt koopt landbouwgrond op om de eigen winkels van groente en fruit te voorzien. Hendrik Vandamme van het Algemeen Boerensyndicaat vreest dat boeren en tuinders daar als slaven aan het werk worden gezet.

Het is van alle tijden dat niet-boeren landbouwgronden kopen als belegging en het is geen nieuws meer in onze kringen dat je als pachter-gebruiker plots moet plaats ruimen voor een nieuwe eigenaar, steeds vaker een kapitaalkrachtiger industrieel die zich settelt als ‘landbouwer’. Anders is het wanneer het over heel grote lappen grond van overheden gaat of wanneer de koper andere motieven heeft, dan heeft iedereen er een mening over.

In 2018 kocht de familie Colruyt al een bio-boerderij van 25 hectare in Alveringem. Nu blijkt dat de retailer uit Halle steeds meer landbouwgrond wil verwerven via de aparte vennootschap Agripartners. Twee jaar geleden stelde ik me publiekelijk de retorische vraag of de verwerving van de bio-boerderij in de Westhoek een precedent was voor wat nog komen zou. De bevestiging daarvan volgt nu.

Lees ook: Colruyt integreert verder in agroketen

Naam vennootschap veelzeggend voor strategie

De naam van de vennootschap, Agripartners, is veelzeggend voor de strategie. Ik had een vlieg willen zijn op de vergadering waar groen licht gegeven werd voor de nieuwe stap én naam. De visie is duidelijk: “We kopen grond aan, laten de boer het werk dat wij willen zien gebeuren, uitvoeren en verkopen ons verhaal naar de buitenwereld toe als zouden we fijne partners zijn voor de landbouwsector.”

Bij Colruyt vindt men dat de tijd rijp is om een en ander nog meer zelf in handen te nemen. Tegen de aankoop van de gronden op zich, daar kan weinig tegen ingebracht worden. Wanneer, net zoals op de Colruyt bio-boerderij in de Westhoek gebeurt, landbouwers enkel zullen mogen telen op commando uit Halle, hoeveel decennia worden we dan niet terug in de tijd gekatapulteerd? Boeren worden daar teruggezet naar de tijden waarin de kleine pachter ten koste van eigenwaarde en zelfbeeld verplicht werd om te luisteren, te beven en te knikken voor de grondeigenaar.

Lees ook het commentaar: Keten moet voor boer geen ketening worden

Duurzame relatie met producenten

Er zijn andere mogelijkheden om een duurzame relatie met producenten op te bouwen dan Colruyt nu meent te moeten doen. De voorbeelden zijn legio van contractuele overeenkomsten tussen producenten en afnemers, in alle sectoren. Zo’n preferentieel samenwerkingsmodel kent bijval in de landbouwsector en er valt iets voor te zeggen om op deze wijze afzet- en inkomenszekerheid te borgen op een aantal land- en tuinbouwbedrijven.

De situatie die Colruyt nu creëert, stemt evenwel tot nadenken. Dat de jaarcijfers bij de oer-Belgische retailer ronduit goed zijn, dat weten we. Dat de retailer profiteert van de sinds jaar en dag gevoerde ‘laagsteprijzen‘-politiek ook. Zelfs al beweert Colruyt steevast alleen volger te zijn van de concullega’s op het vlak van prijsvorming, de impact van hun laagsteprijzen-strategie op het Belgische retaillandschap en in de agro-voedingsketen is niet gering.

Een eigenaar die beveelt wat waar, wanneer en hoe moet geteeld worden, dat is meer dan een stap terug in de tijd

De boer of tuinder moet zelf kunnen beslissen wat hij of zij op de boerderij doet, bio telen of niet, dieren houden of niet. Hij kiest soms wel voor afzetzekerheid door her en der contracten af te sluiten, maar hij volgt niet slaafs de directieven uit het Halse establishment. Een terugkeer naar de middeleeuwen wil ik het niet noemen, maar een eigenaar die beveelt wat waar, wanneer en hoe moet geteeld worden, dat is meer dan een stap terug in de tijd.

Integratie anders invullen dan Colruyt dat ziet

Verticale integratie kan anders ingevuld worden dan de manier waarop deze retailer dat vandaag ziet. Ieder duurzaam verdienmodel verdient een kans, maar vanuit het zelfstandig ondernemerschap is wat nu gebeurt niet wat bovenaan mijn lijst staat.

‘Boerderij te koop’ was tot gisteren een aanlokkelijke advertentie voor kapitaal-krachtige stedelingen op zoek naar de rust van het platteland. Vandaag blijkt het een opportuniteit voor een retailer. En morgen?

Hendrik Vandamme is boer en voorzitter van het Belgische Algemeen Boerensyndicaat (ABS)

Vandamme

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.