Twee soorten crises

20-05 | |
van der Weijden
Wouter van der Weijden Directeur van Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu
Foto: Henk Riswick
Rond acute crises zie je vaak opportunisme: iedereen probeert zijn eigen agenda door te drukken. Meer kunstmest! Meer kunstmestvervangers! Minder vlees! Van-Boer-tot-Bord! Nee, juist stoppen met Van Boer-tot-Bord! Foto: Henk Riswick

Er zijn twee soorten crises: acute (zoals Covid-19) en structurele (zoals klimaatverandering). De kunst is om oplossingen te bedenken die beide typen crises tegelijk aanpakken.

Sinds de financiële crisis van 2008 tuimelen we van de ene crisis in de andere, waaronder Covid-19, de stikstofcrisis, de boerenopstand en de oorlog in Oekraïne. Je kunt zulke crises verdelen in twee soorten: acute crises en langzaam opkomende structurele crises. Voorbeelden van een acute crisis zijn mkz, Covid-19, de oorlog in Oekraïne en de daardoor aangejaagde energiecrisis en voedselcrisis. Voorbeelden van structurele crises zijn klimaatverandering, de geopolitieke ratrace, de opmars van obesitas en het verlies van biodiversiteit.

Voorboden van structurele crisis

Sommige acute crises zijn voorboden van een structurele crisis. Zo wordt Covid-19 gezien als het begin van een golf van zoönotische pandemieën. De oorlog in Oekraïne lijkt een voorbode van een geopolitieke machtsstrijd over slinkende voorraden energie en grondstoffen (zoals granen, kalium, lithium en water). En het afsterven van sommige koralen lijkt een voorbode van de verwachte zesde ‘massa-extinctie’ van plant- en diersoorten.

Tegelijk aanpakken

Rond acute crises zie je vaak opportunisme: iedereen probeert zijn eigen agenda door te drukken. Meer kunstmest! Meer kunstmestvervangers! Minder vlees! Van-Boer-tot-Bord! Nee, juist stoppen met Van Boer-tot-Bord! Ze hebben allemaal een punt, maar versimpelen de materie. Sterker vind ik maatregelen die meerdere acute én structurele crises tegelijk aanpakken. Voorbeelden:

1. Het isoleren van gebouwen helpt tegen de energiecrisis, de klimaatcrisis én geopolitieke kwetsbaarheid.

2. Een gezonde bodem maakt gewassen veerkrachtiger en minder afhankelijk van bestrijdingsmiddelen en kunstmest, met winst voor klimaat, stikstof en biodiversiteit.

3. Minder (rood) vlees eten is gunstig voor onze gezondheid, het klimaat en het behoud van natuurgebieden.

4. Met meer vlinderbloemigen besparen boeren aardgas (minder stikstofkunstmest nodig) en maken ze ons minder geopolitiek kwetsbaar.

5. Dat laatste geldt ook voor het terugwinnen van fosfaat en kali uit rioolwater, wat ons bovendien dichter bij kringlooplandbouw brengt.

Kortom: laten we combi-oplossingen zoeken voor acute én structurele crises.

Lees meer over de gevolgen van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland voor de food- en agribusiness



Beheer