Verenigde Staten euthanaseren varkens vanwege corona

De coronacrisis in de Amerikaanse varkenshouderij lijkt het dieptepunt voorbij. Maar dat betekent nog geen einde aan de dramatische taferelen op de varkensbedrijven. Uit nood doden sommige varkenshouders hun eigen dieren.

De Amerikaanse varkenshouderij bevindt zich vanwege corona in een diepe crisis. Op meer dan 100 slachterijen is het virus aangetroffen en tientallen locaties van grote spelers als Smithfield, JCB Pork, Cargille en Tyson Foods liggen stil. Op het dieptepunt bedroeg de slachtcapaciteit nog maar 65%.

Overvolle stallen

Varkenshouders kampen daardoor met overvolle stallen; een situatie die doet denken aan een uitbraak van varkenspest. De varkenshouders moeten alle middelen uit de kast halen om zich hiermee te redden. Ze remmen de groei met aangepast voer en vullen elke beschikbare ruimte met varkens. Maar dat is niet genoeg. Zeugen aborteren en biggen euthanaseren is in een aantal staten, met name in de Midwest, al standaard op een deel van de bedrijven. De US National Pork Producers Council (NPPC) schat dat zo’n 10 miljoen varkens niet aan een slachthaak belanden.

Doden van zware varkens

Nog ingrijpender is het doden van zware varkens. Dit gebeurt op de bedrijven zelf, vaak eigenhandig door de varkenshouder. Een hels karwei. Dieren worden geschoten, doodgemaakt met koolmonoxide in het ventilatiesysteem of soms vergast in een vrachtwagen. Alleen al in de staat Minnesota zijn sinds het begin van de crisis zo’n 90.000 varkens gedood. Met het doden van de dieren houdt de nachtmerrie niet op. De ondernemers worstelen ook met de kadaververwerking. Methoden zijn onder meer begraven, verbranden of composteren op eigen land.

Ongekende taferelen, ook in Verenigde Staten

Zelfs voor de Verenigde Staten, waar het afmaken van dieren een minder beladen onderwerp is dan in Europa, zijn het ongekende taferelen. “Varkens doden gaat in tegen elk instinct van boeren”, zegt Jim Monrou, woordvoerder van de NPPC tegen nieuwsmedium CBS. “Het is een tragische en zeer stressvolle keuze die ondernemers moeten maken.” Monrou benadrukt dat het mentaal enorm veel vraagt van de boeren. Senatoren van de getroffen staten vragen het Witte Huis daarom niet alleen om economische hulp, maar ook om aandacht voor mentale ondersteuning. Door economische en psychologische impact wordt gevreesd voor meer zelfdoding onder varkenshouders.

Varkens doden gaat in tegen elk instinct van boeren

Jim Monrou, woordvoerder van US National Pork Producers Council (NPPC)

Slachterijen aangepast

Om de druk van de ketel te halen wordt zoveel mogelijk ingezet op noodprogramma’s van slachterijen. Ze proberen maximaal te slachten waarbij ze karkassen exporteren. Het karkas wordt daarbij in tweeën gedeeld en elke zijde gaat in drieën waarbij het middelste deel in de VS blijft. Een deel van de geslachte varkens wordt vernietigd. Een aantal slachterijen is voor euthanasie aangepast zoals een slachterij van JSB in Worthington, Minnesota.

De problematiek staat hoog op de agenda bij boerenorganisaties. Vorige week kreeg de NPPC toestemming van de Amerikaanse mededingingsautoriteit voor meer coördinatie en afstemming tussen overheden, slachterijen en varkenshouders. Dat moet de slachtcapaciteit maximaal benutten en het aantal te doden varkens verkleinen. Ook komt meer afstemming over praktische aspecten rondom euthanasie en verwerken van kadavers.

Trump: heropenen slachterijen topprioriteit

Vorige maand liet president Trump via een zogenoemd Defense Production Act weten dat heropening van de slachterijen topprioriteit heeft en federale overheidssteun een must. Eerder gaf de overheid steun aan de varkensindustrie ter waarde van $ 1,6 miljard (€ 1,47 miljard) waarvan een deel rechtstreekse steun.

Een ander gevolg van corona is de impact op de afzet. De binnenlandse consumptie is verschoven van restaurants en foodservice naar retail. Dat heeft een negatief effect op dure onderdelen als ham en bacon en prijzen zijn in een vrije val beland. Volgens Dermot Hayes, als econoom varkensproductie verbonden aan de Iowa State University, ontvangen varkenshouders op de vrije markt eind april ongeveer $ 70 (€ 64) per dier bij $ 135 (€ 124) aan productiekosten. “Varkenshouders die verkopen op basis van contracten en mits de slachterij waaraan ze leveren open is, kunnen ongeveer quitte draaien.” De NPPC verwacht dat de industrie dit jaar $ 5 miljard (€ 4,6 miljard) verliest.

Dieptepunt lijkt voorbij

Ondanks de grote drama’s op de bedrijven lijkt het dieptepunt van de crisis voorbij. Sinds begin mei zijn de eerste slachterijen weer open en inmiddels bedraagt de slachtcapaciteit circa 80%. Overigens leidt de vlotte export en tekorten op de thuismarkt ook tot onrust. De overheid heeft slachterijen opgelegd om meer te focussen op binnenlandse afzet. Cargill en Tyson Foods hebben aangegeven een aantal locaties om te bouwen naar verwerking voor binnenlandse afzet. Specifieke onderdelen als organen en poten blijven primair bestemd voor de Chinese markt.

Ondanks betere cijfers zijn de problemen op de bedrijven nog maanden en misschien wel jaren voelbaar. Hayes verwacht dat een deel van de varkensbedrijven vanwege de crisis noodgedwongen stopt. “Maar de productie wordt wel overgenomen door integraties of buitenstaanders.” Het is te vroeg om de impact op lange termijn in beeld te hebben. Overigens is de crisis ook te merken in buurland Canada. Export van levende varkens naar de VS is stilgevallen en prijzen zijn ook daar gekelderd.

Tegen grenzen aanlopen

Als de sector straks de balans opmaakt zullen structurele problemen van de Amerikaanse varkenshouderij aan het licht komen. De crisis kwam op een moment dat de productie tegen grenzen aanliep. Deze steeg de afgelopen jaren met zo’n 4% per jaar, aangezwengeld door de Chinese vleeshonger. Tot de coronacrisis voorspelde het Amerikaanse landbouwminiserie (USDA) een recordproductie van 13,15 miljoen ton karkasgewicht. De slachtcapaciteit is echter onvoldoende meegegroeid zodat ook zonder corona in de loop van het jaar een probleem was ontstaan. Het heeft de huidige crisis zeker versterkt.

Sector kwetsbaar

De enorme schaalgrootte van de slachterijen heeft voordelen, maar maakt de sector ook kwetsbaar. Het maakt de impact van corona groter dan in Europa, evenals de late reactie van de overheid. Bovendien kent de VS een minder sociaal en medisch vangnet.

Marktdeskundigen verwachten dat de groei van de Amerikaanse varkensvleesproductie zal vertragen, maar op termijn weer aantrekt. De goede vraag van varkensvlees vanuit China blijft een belangrijke factor. Hayes noemt een les uit deze crisis dat de VS een systeem heeft gebouwd dat de kosten minimaliseerde, maar niet flexibel was. “We hebben kleinere fabrieken en flexibiliteit nodig. We moeten goed naar de organisatie in de EU kijken.”

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.