Voervolumes staan onder druk

De verwachting is dat de Nederlandse veestapel de komende jaren krimpt. Wat voor impact heeft dat op de mengvoerbedrijven? Een analyse.

De veevoersector in Nederland staat onder druk. Een krimp van de Nederlandse veestapel betekent minder dieren die voer nodig hebben. Wat betekent dat voor de strategie van de voerbedrijven? Sommige zijn (al jaren) actief in het buitenland, andere denken in Nederland voorlopig nog vooruit te kunnen. Een analyse op basis van jaarcijfers.

Mengvoerafzet daalde in 2019 met 1,7%

De Nederlandse mengvoerafzet daalde in 2019 met 1,7% tot 11,9 miljoen ton volgens cijfers van Nevedi, de brancheorganisatie voor de Nederlandse diervoersector. De afname was er bij zowel rundvee-, varkens- als pluimveevoeders. Het volume rundveevoeders nam af met 0,5% tot 4,14 miljoen ton, varkensvoeders met 2,1% tot 4,33 miljoen ton en pluimveevoeders met 3,4% tot 3,03 miljoen ton. Ook in 2018 daalde de afzet, met name in de rundvee- en varkenssector.

Nevedi verwacht verdere daling voerafzet

De grootste drie Nederlandse voerfabrikanten zijn al jaren ForFarmers, De Heus en Agrifirm. Samen hebben zij een marktaandeel van ongeveer 65%. Van de ongeveer honderd Nederlandse mengvoerbedrijven, bedienen zeventig tot tachtig bedrijven 10 tot 15% van de markt. Ondanks vele fusies afgelopen jaren, zijn er nog veel kleine mengvoerbedrijven.

Nevedi verwacht dat de daling van de voerafzet de komende jaren doorzet en dat daardoor het aantal veevoerbedrijven verder afneemt en de capaciteit wordt teruggebracht. Overnames in de afgelopen jaren tonen aan dat niet alle kleinere mengvoerbedrijven kunnen standhouden.

ForFarmers

Het beursgenoteerde ForFarmers zag afgelopen jaar voor het eerst sinds jaren een autonome (dat wil zeggen: effecten van overnames niet meegerekend) volumedaling van 3,2% over de gehele linie. Dat is niet incidenteel, zo verwacht het bedrijf. “Buiten Polen verwachten wij niet snel verbetering in het afgezette volume”, zo zei CEO Yoram Knoop tijdens de presentatie van de jaarcijfers in maart. Overnames, vier in 2018 en één in 2019, zorgden ervoor dat ForFarmers vorig jaar 1,9% meer mengvoer afzette.

Lees verder onder de foto

Mengvoerfabriek van ForFarmers in Lochem. - Foto: Jan Willem Schouten
Mengvoerfabriek van ForFarmers in Lochem. - Foto: Jan Willem Schouten

Een exacte daling van het afgezette mengvoervolume in Nederland over 2019 geeft het bedrijf niet, maar duidelijk is dat die er was. Volgens Knoop komt dat volledig door een afname van het aantal dieren en niet door klanten die naar concurrenten zijn vertrokken. In 2018 bedroeg het afgezette volume (inclusief een klein deel niet-voeders) 4,55 miljoen ton. Het precieze volume over 2019 is voor Nederland niet bekend, omdat ForFarmers de resultaten nu in het cluster Nederland/België publiceert.

Hoewel de veevoergigant wil groeien door zowel overnames als door organische groei, lijkt het erop dat vooral de overnames voor die groei moeten gaan zorgen. Daarvoor richt het bedrijf zich op de vijf landen waarin het nu actief is: Nederland, België, Duitsland, Polen en het Verenigd Koninkrijk. Maar ook kijkt het naar nieuwe regio’s in of grenzend aan Europa. Doel van ForFarmers is in ieder geval om in alle regio’s waar het actief is, een nummer 1- of 2-positie te bereiken.

Agrifirm

De omzet van voeders in Nederland (exclusief co-producten, premixen en concentraten) van coöperatie Agrifirm daalt sinds 2017: van € 856,4 miljoen in 2017 naar € 790,7 miljoen in 2019. Wat de precieze omzet van co-producten, premixen en concentraten in Nederland is, is niet bekend. Ook de afzet van diervoeders in alle landen waar het actief is, daalt al jaren: van 7,06 miljoen ton in 2015 naar 5,73 miljoen ton in 2019. Nederlandse afzetcijfers zijn niet bekend. In 2019 stond het marktaandeel van Agrifirm in Nederland echter onder druk. Vooral de concurrentie in de varkens- en vleespluimveesector nam toe.

Sanering varkenssector

Door de sanering in de varkenssector had Agrifirm te kampen met achterblijvende volumes. De grote druk in de Nederlandse markt zorgde er onder andere voor dat de doelstelling van resultaatgroei niet werd behaald. Met gespecialiseerde (voer)concepten, verbeterde voerkwaliteit, snelle service en verdieping van het relatiemanagement wil de coöperatie nieuwe en oude klanten (terug)winnen.

Naast de klappen die het opliep in Nederland, was er ook nog China. De krimp van de varkensstapel als gevolg van de Afrikaanse varkenspest zorgde daar voor een flinke daling van de omzet. Om minder afhankelijk te zijn van de Chinese varkenssector, startte de coöperatie er een samenwerking voor de productie van melkveevoeders. Waar Agrifirm de omzet wel jaar op jaar ziet groeien is Polen, waar het in 2017 een overname deed. Als coöperatie ziet Agrifirm de buitenlandse activiteiten als iets dat voordeel moet brengen voor de leden.

De Heus

De Heus is een particulier bedrijf, wat betekent dat er minder regels gelden wat betreft transparantie naar buiten toe, zoals dat voor beursgenoteerde bedrijven en coöperaties wel geldt. Op meer specifieke vragen van Boerderij over de ontwikkeling van de Nederlandse voermarkt, antwoordde De Heus, na meermalen contact te hebben gezocht, niet.

Uit de meest recente gedeponeerde jaarrekening van De Heus bij de Kamer van Koophandel, over 2018, blijkt dat de omzet in Nederland iets meer dan € 1 miljard bedraagt. Dat is meer dan een jaar eerder. Iets meer dan 70% van de omzet komt uit voer. Naar eigen zeggen produceert De Heus meer dan 2 miljoen ton voer per jaar in Nederland. Sinds jaar en dag is het familiebedrijf actief in het buitenland, binnen en buiten Europa: van Ghana tot Oekraïne en van Brazilië tot Spanje.

Lees verder onder de foto

De vestiging van De Heus in de Vietnamese provincie Dong Nai, die in totaal 30.000 ton voer per jaar kan maken, vooral voor varkens, maar ook voor rundvee, eenden en vleeskippen. - Foto: Vincent ter Beek
De vestiging van De Heus in de Vietnamese provincie Dong Nai, die in totaal 30.000 ton voer per jaar kan maken, vooral voor varkens, maar ook voor rundvee, eenden en vleeskippen. - Foto: Vincent ter Beek

Buitenland

De drie groten zijn dus ook zeer actief in het buitenland. Voor het ene bedrijf is het buitenland belangrijker voor de omzet dan voor de ander. Van de totale omzet van De Heus kwam in 2018 bijna 34% uit Nederland. De Nederlandse voeractiviteiten van Agrifirm (exclusief co-producten, premixen en concentraten) maakten vorig jaar zo’n 38% uit van de totale omzet. Bij ForFarmers zijn Nederland en België samen goed voor ongeveer de helft van de totale omzet. Welk deel Nederland hierin precies inneemt is onduidelijk, maar duidelijk is dat minder dan de helft van de omzet dus uit Nederland komt.

ABZ Diervoeding

Niet alle voerfabrieken zien heil in het buitenland. De middelgrote veevoerbedrijven richten hun pijlen vooral op Nederland. ABZ Diervoeding is daar een voorbeeld van. De coöperatie zag in 2019 de afzet van mengvoeders dalen, van 620.000 ton naar 604.000 ton, maar het aantal leden nam wel toe. Vorig jaar was er voor het eerst sinds drie jaar een daling van de afzet in de varkenshouderij van 7%. Het effect van stoppers kon niet worden gecompenseerd door een positieve klantenbalans in deze sector. Bij de herkauwers was er 1,5% meer afzet. De krimp van deze sector werd gecompenseerd door nieuwe klanten.

De coöperatie heeft niet de ambitie te groeien in de hoeveelheid voer of uit te breiden naar het buitenland. Ze ziet genoeg mogelijkheden voor groei in Nederland. In december nam het nog de veevoeractiviteiten over van firma Koning uit Winsum. Daarmee werden dertig tot zestig grote melkveebedrijven in Friesland toegevoegd aan het klantenbestand.

AgruniekRijnvallei

Ook coöperatie AgruniekRijnvallei verwelkomde vorig jaar nieuwe klanten. Algemeen directeur Martin Grift sprak van ‘enkele tientallen’, wat de klantenbalans positief maakte. In tegenstelling tot veel concurrerende bedrijven verkocht de coöperatie ook 3% meer voer, wat het volume op 653.000 ton bracht. Die plus was er voor zowel enkelvoudige grondstoffen als voor mengvoer.

De meeste nieuwe klanten waren er in de rundveesector. In de varkenssector was er een daling, ondanks dat er ook nieuwe relaties bij kwamen. De daling in de varkenssector was echter lager dan Grift verwacht had. Hij wijt dat aan de goede prijzen in de laatste helft van het jaar, waardoor sommige varkenshouders zouden hebben afgezien van stoppen.

Voergroep Zuid

Coöperatie Voergroep Zuid ziet de afzet van voer en grondstoffen al een aantal jaren teruglopen, zo blijkt uit het jaarverslag over 2018. De publicatie van het jaarverslag over 2019 is uitgesteld door het coronavirus, maar in recente uitlatingen spreekt de coöperatie van een afzet van ruim 680.000 ton. In 2018 was de afzet 736.105 ton, waar dat in 2016 nog 802.272 ton was. Net als bij ABZ Diervoeding steeg het aantal leden in 2018 wel. In 2018 maakte de varkenssector bijna 57% uit van de totale omzet. De vraag is wat de impact hierop zal zijn van de verschillende stoppersregelingen voor de varkenshouderij. Voergroep Zuid focust zich op boerenbedrijven in Brabant, Limburg en België. Het marktaandeel wil het bedrijf vergroten door effectiever, efficiënter en slimmer te werken.

De voervolumes dalen en zullen naar verwachting blijven dalen. De vraag is hoe de koek verder verdeeld wordt in de komende jaren. Nederland is wat betreft omzet voor ForFarmers en De Heus niet het belangrijkste land meer, maar hun marktaandeel is er nog wel groot, net als dat van Agrifirm. Tegelijkertijd hebben de middelgrote bedrijven een sterke focus op Nederland. De verwachting is dan ook dat de grote en vooral middelgrote voerbedrijven kansen om kleinere bedrijven over te nemen niet voorbij laten gaan.

2/3 artikelen over | Registreer om meer artikelen te lezen.