Doorgaan naar artikel

Een jaar oorlog in Oekraïne, schade immens

Een jaar geleden werd de wereld opgeschrikt door de Russische invasie in Oekraïne.

Geüpdatet op:
Business
Achtergrond
Agri
Een beschadigde graanopslag in Oekraïne. - Foto: Reuters premium

Een beschadigde graanopslag in Oekraïne. - Foto: Reuters

Een jaar geleden werd de wereld opgeschrikt door de Russische invasie in Oekraïne. Twaalf maanden later vecht het land nog steeds met alle middelen die het heeft en krijgt van bevriende naties, tegen Russische troepen. De schade is groot, ook in de landbouw. Maar de vastberadenheid van Oekraïners is ongekend.

Op 24 februari is het een jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. Een jaar waarin de landbouwproductie en -export van de graanschuur van Europa, volgens schattingen van de EU en de FAO, een forse deuk hebben opgelopen. De productie van akkerbouwgewassen in het seizoen 2022-’23 wordt geraamd op 55 miljoen ton tegen 90 miljoen ton een jaar eerder. De export keldert naar verwachting van nog 50 miljoen ton in 2021-’22 (schatting) naar nog maar 30 miljoen ton (prognose) in 2022-’23.

Tot aan de Russische invasie was Oekraïne wereldwijd een grootmacht in vooral de export van zonnebloemolie, gerst, mais en tarwe met respectievelijk 50, 18, 16 en 12% aandeel in de wereldwijde uitvoer. Maar door blokkades, bombardementen en bezettingen van met name belangrijke havens aan de Zwarte Zee en rivieren in Oost-Oekraïne stokte de uitvoer. Om toch zoveel mogelijk graan het land uit te krijgen startte de VN in juli vorig jaar het graaninitiatief. Vanuit drie havensteden aan de Zwarte Zee werd graan vervoerd naar Turkije. Op 17 januari 2023 was via deze graancorridor ruim 17 miljoen ton graan en andere levensmiddelen uitgevoerd.

Nieuwe uitvoercorridors

Naast de VN-actie zorgde de EU vorig jaar snel voor extra schepen en vrachtwagens, meer mobiele graanladers voor terminals aan de grens en meer opslagcapaciteit van graan in de EU. Voor de middellange termijn wordt gewerkt aan wat wordt genoemd nieuwe uitvoercorridors. Nieuwe manieren om via de weg, spoor of water landbouwproducten Oekraïne uit te krijgen.

Lees ook: Een jaar lang oorlog op Europees grondgebied

Eind vorig jaar kondigde de FAO aan Oekraïne dit jaar voor totaal € 192 miljoen te ondersteunen. Het grootste deel (€ 93,6 miljoen) gaat naar 500.000 huishoudens op het platteland nabij de frontlinie. Oekraïne kent grote boerderijen, maar er zijn ook heel veel kleine bedrijfjes die vooral zelfvoorzienend zijn. Om te voorkomen dat ze afhankelijk worden van voedselhulp, wil de FAO ze voorzien van zaden, meststoffen (akkerbouw) en voer, tijdelijke stalruimte en veterinaire medicijnen (veehouderij). Er wordt € 79,6 miljoen uitgetrokken voor bijvoorbeeld de levering van generatoren en tijdelijke graanopslag in de vorm van plastic slurven die in Nederland vooral worden gebruikt voor opslag van voer.

De resterende € 18,8 miljoen wordt gestoken in het opzetten van meer alternatieve exportroutes, veterinaire ondersteuning en het ontmijnen van landbouwgrond.

Lees verder onder foto

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky staat de pers te woord tijdens de eerste dag van een ingelaste EU-top op 9 februari. - Foto: ANP
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky staat de pers te woord tijdens de eerste dag van een ingelaste EU-top op 9 februari. - Foto: ANP

Boel draaiende houden

Dirck Smits van Oyen is sinds 2010 mede-eigenaar/directeur van een groot landbouwbedrijf in het westelijk deel van Oekraïne, in Khmelnitsky Oblast. Het ligt tussen Kiev en Ternopil in. Het bedrijf heet Farmgate Ukraine LLC en heeft 15 Nederlandse aandeelhouders. Naast 150 stuks melkvee telt het 6.000 hectare akkerbouw. Er zijn ruim 100 medewerkers. Smits van Oyen is nu met zijn Oekraïense vrouw even in Nederland, maar zaterdag gaat hij weer terug. “Ik ben en voel me verantwoordelijk voor het bedrijf, voor de 100 mensen die er werken.”

Het grootste probleem vorig jaar was om het graan kwijt te raken. Het graaninitiatief bood enig soelaas. “Maar we hebben ook veel graan met vrachtwagens en via het spoor naar Polen, Hongarije en Roemenië kunnen exporteren.” Gevolg was wel dat de transportkosten € 60 per ton hoger waren dan normaal. “En in tegenstelling tot de rest van de wereld bleef de opbrengstprijs hier vrijwel hetzelfde.”

Uiteindelijk gaat Oekraïne de oorlog winnen

De Nederlander zegt dat de oorlog, ondanks het feit dat de boerderij ver van het front is verwijderd, een grote impact heeft. Denk aan personeel dat wordt opgeroepen voor militaire dienst, waarvoor hij bij de lokale militaire autoriteiten probeert landbouwvrijstelling te regelen. En al vrij snel na het uitbreken van de oorlog werden vrachtwagens gevorderd door het leger. Verder is de bevoorrading veel moeilijker en duurder geworden. Financiering is dit jaar dan ook een grote uitdaging. “De cashflow is amper toereikend om het bedrijf draaiend te houden, vervangingsinvesteringen zijn helemaal niet mogelijk. Het zou ons erg helpen als er dit jaar extra financieringsfaciliteiten zouden komen.” Emotioneel hakt het er ook in. “Het is gewoon afschuwelijk wat er hier gebeurt, puur omdat een man in Rusland vindt dat dit land geen recht van bestaan heeft.”

Hoe lang de oorlog gaat duren? “Dat weet niemand, maar uiteindelijk gaat Oekraïne de oorlog winnen, dat verwacht ik zeker. Oekraïne is een groot land met een groot leger dat al heeft laten zien dat het is opgewassen tegen het Russische leger.” Met drie andere mensen is Smits van Oyen een website gestart om geld in te zamelen om daarmee Oekraïense soldaten te ondersteunen. “En ondertussen moeten we de boel hier gewoon draaiende houden.”

Lees verder onder foto

De schade voor de gehele agrarische sector in Oekraïne wordt het eerste half jaar na de Russische inval geraamd op ruim € 2 miljard. - Foto: Peter Roek
De schade voor de gehele agrarische sector in Oekraïne wordt het eerste half jaar na de Russische inval geraamd op ruim € 2 miljard. - Foto: Peter Roek

Melkprijs 30 cent

René Kremers is directeur van handels- en adviesbedrijf Difco in Leeuwarden. Hij zit ook Oekraïne. Difco levert benodigdheden voor met name de melkveehouderij, van sperma tot managementprogramma’s. Volgens hem draait een groot deel van Oekraïne gewoon door, zo zegt hij vanuit Ternopil, een kleine 500 kilometer ten westen van Kiev. “De oorlog woedt voornamelijk in het Oosten, maar dat is al sinds 2014 het geval. Al is het daar nu wel heviger met meer slachtoffers.”

De weg voor Oekraïne is Europa, punt!

De impact van de oorlog is in de rest van Oekraïne volgens hem vooral merkbaar door de gebrekkige stroomvoorziening en de sterk gedaalde koopkracht. “Hier hebben veel bedrijven en bijvoorbeeld restaurants inmiddels een generator. Maar dat kost natuurlijk wel een vermogen.” Dat is mede de oorzaak van de sterk gedaalde koopkracht, waardoor de melkprijs in bijvoorbeeld West-Oekraïne volgens Kremers nog steeds maar een magere 30 cent per kilo bedraagt.

Over de toekomst van Oekraïne is Kremers heel stellig: “De weg voor Oekraïne is Europa, punt! Dat politieke besluit is genomen en wordt ook niet meer teruggedraaid.”

Snel delen

Image
Rochus Kingmans

Freelance redacteur

Misset Uitgeverij B.V. Copyrights reserved

Terms and conditions Privacy Cookies

Beheer
WP Admin